Pięć cnót Sun Tzu w pracy dyrektora generalnego

Cnoty dowódcy można przełożyć na pytania o to, jak dana osoba kieruje: co sprawdza przed podjęciem decyzji, jak komunikuje to, co wie, i czego wymaga od zespołu. Takie porównanie jest przydatne, gdy odnosi się do zachowań, a nie do etykiet opisujących charakter.

Zastosowanie myśli Sun Tzu w pracy dyrektora generalnego wymaga odróżnienia cech dowódcy od obowiązków kierownictwa firmy. W poradniku Sun Tzu w kontekście przywództwa opisano to podejście. Tutaj pięć cnót służy do analizy obserwowalnych decyzji, a nie jako formuła na sukces.

Co rozdział 1 mówi o cnotach dowódcy

W rozdziale 1, punkcie 9, angielskiego przekładu Lionela Gilesa dowództwo wiąże się z mądrością, szczerością, życzliwością, odwagą i surowością. Giles używa słowa strictness na określenie ostatniej cechy. Mówienie tu o dyscyplinie w zarządzaniu to adaptacja tej surowości, a nie dosłowny cytat z polskiego wydania.

Cech tych nie należy też mylić z pięcioma czynnikami z rozdziału 1. Dowództwo jest jednym z tych czynników, a cnoty opisują osobę, która sprawuje dowództwo. Zlanie obu wyliczeń w jedno oznaczałoby pomieszanie cech dowódcy z szerszymi warunkami oceny wojskowej.

Podejście biznesowe polega na pytaniu, jak dana osoba postępuje, gdy musi podjąć decyzję, coś zakomunikować lub wprowadzić korektę. Abstrakcyjne przypisanie komuś jakiejś cechy niewiele daje, jeśli nie można jej powiązać z konkretnym działaniem. Poniższe pytania nie służą ocenie osobowości ani nie zastępują oceny wykonanej pracy.

Pięć cnót przełożonych na obserwowalne zachowania

Mądrość: odróżnianie informacji od przypuszczeń

W ramach tej adaptacji mądrość można zaobserwować, gdy dyrektor generalny ustala, co wie, zanim zobowiąże zespół do działania. Na przykład porównuje prognozę sprzedaży z możliwościami realizacji i pyta, jakie założenie stoi za obiecaną datą. Nie musi osobiście rozstrzygać każdego szczegółu technicznego, ale powinien rozumieć, co zależy od wciąż niepewnych informacji.

Napięcie pojawia się między dalszym zbieraniem informacji a podjęciem decyzji przy ich niepełnym zestawie. Poproszenie o kolejny raport może wyjaśnić wątpliwość albo odsunąć niewygodną decyzję. Przydatna analiza wskazuje, jakich danych brakuje i jak wpłynęłyby one na dostępne opcje. Pytanie do samooceny: jaki dowód skłoniłby mnie do zmiany decyzji, której teraz bronię?

Szczerość: rzetelne informowanie o stanie prac

Obserwowalnym zachowaniem byłoby odróżnianie celu od potwierdzonej prognozy. W hipotetycznym przypadku premiery produktu stwierdzenie, że zespół stara się dotrzymać terminu, nie oznacza zapewnienia, że wszystkie zależności zostały już rozwiązane. Szczerość wymaga też skorygowania wcześniejszego komunikatu, gdy przestaje on odzwierciedlać to, co zespół jest w stanie dostarczyć.

Nie chodzi tu o wybór między kłamstwem a ujawnieniem wszystkiego. Niektóre informacje mogą wymagać zachowania w tajemnicy, ale nie oznacza to, że trzeba tworzyć fałszywe poczucie pewności. Można wyjaśnić, co da się potwierdzić, a czego nie. Pytanie jest konkretne: czy opisuję sytuację, czy próbuję sprawić, by inni dostrzegali mniej niepewności, niż rzeczywiście istnieje?

Życzliwość: troska o warunki pracy

Życzliwość można przełożyć na sprawdzenie obciążenia pracą przed przyjęciem nowego priorytetu. Jeśli ktoś otrzymuje dwa sprzeczne ze sobą zadania, osoba odpowiedzialna decyduje, które z nich zostanie odłożone, i bierze na siebie obowiązek przekazania tej informacji. Wymaganie większego wysiłku bez rozwiązania tej sprzeczności pozostawia problem bez zmian. Zagadnienie troski i dyscypliny w zarządzaniu talentami dotyczy tej relacji między wsparciem a oczekiwaniami.

Napięcie wynika z potrzeby uwzględnienia indywidualnych potrzeb i jednoczesnego zrównoważonego podziału pracy w całym zespole. Pomoc jednej osobie nie powinna oznaczać niejawnego przerzucenia jej obowiązków na kogoś innego. Pytanie do samooceny: jakie warunki pracy zmieniłem po wysłuchaniu czyjejś trudności i kto teraz ponosi tego koszt?

Odwaga: podejmowanie decyzji, które mogą być niewygodne

W biznesie odwaga może przejawiać się w przerwaniu inicjatywy, którą samemu się rozpoczęło, gdy przestają ją uzasadniać przyjęte założenia. Decyzja wymaga podania powodów i wyjaśnienia jej konsekwencji. Kontynuowanie działań wyłącznie po to, by uniknąć przyznania się do błędu, nie świadczy o większej gotowości do wzięcia odpowiedzialności.

Napięcie pojawia się między działaniem w warunkach niepewności a narażaniem się na niepotrzebne ryzyko, by udowodnić swoją determinację. Zdarzają się też decyzje, z którymi nie można czekać, aż wszystko będzie wiadomo. Przed działaniem warto zapytać: czy chronię uzasadniony cel, czy bronię własnej reputacji, podejmując ryzyko, którego skutki poniosą inni?

Dyscyplina: stosowanie jasnych kryteriów także wobec osoby kierującej

Surowość przełożona na zarządzanie może być widoczna w ustaleniach dotyczących pracy, których się przestrzega lub które jawnie poddaje się weryfikacji. Jeśli przekazanie zadania wymaga sprawdzenia, dyrektor generalny nie pomija tego kroku bez wyjaśnienia, gdy się spieszy. Wyjątek powinien określać, co się zmienia i kto bierze za tę decyzję odpowiedzialność; w przeciwnym razie reguła zależy od pozycji osoby, która o niego prosi.

Napięcie pojawia się, gdy procedura przestaje służyć pracy. Trzymanie się jej z przyzwyczajenia nie jest tym samym co wymaganie rzetelności. Nie jest nią również arbitralne karanie za odstępstwo bez sprawdzenia jego przyczyn. Pytanie do samooceny: czy oczekiwania były zrozumiałe, dostępne były potrzebne środki i czy oceniając swoje własne działania, zastosowałem te same kryteria?

Zestawienie cnót z zagrożeniami opisanymi w rozdziale 8

W rozdziale 8, punkcie 12, Giles wymienia zagrożenia związane z dowodzeniem: lekkomyślność, tchórzostwo, porywczy temperament, nadwrażliwość na zniewagę i nadmierną troskę o żołnierzy. Analiza elastyczności dowodzenia w rozdziale 8 pozwala umieścić je we właściwym kontekście. Nie są to diagnozy kliniczne ani dokładne przeciwieństwa pięciu wymienionych wcześniej cnót.

Porównanie skłania do przyjrzenia się temu, jak każda z cnót jest realizowana. Odwaga nie sprawia, że każde ryzyko staje się uzasadnione, a dyscyplina nie czyni każdego rozkazu dobrym poleceniem. Warto też poddać ocenie rzekomą mądrość, która kończy się wymogiem osobistej zgody na każdy szczegół. Jak uniknąć mikrozarządzania opisuje tę granicę między znajomością pracy a zastępowaniem osób, które ją wykonują.

Aby skorzystać z tych pytań, wybierz niedawną decyzję i odtwórz, jakie informacje były dostępne, co zakomunikowano i jakie działania podjęto później. Poszukaj dającej się potwierdzić zmiany zachowania, a nie deklaracji, że jesteś mądrym lub odważnym liderem. Pojedynczy korzystny wynik również nie dowodzi, że przyjęte kryteria były właściwe.

Zanim ocenisz jakąś cnotę, przyjrzyj się konkretnej decyzji. Zastanów się, jakie zachowanie warto utrzymać, co należy skorygować i jakie dowody pozwalają je od siebie odróżnić.

Zobacz wszystkie artykuły w Przywództwo według Sun Tzu: jak ocenić zarządzanie zespołem