Komutanın erdemleri, bir kişinin nasıl liderlik ettiğine ilişkin sorulara dönüştürülebilir: Karar vermeden önce neleri kontrol eder, bildiklerini nasıl aktarır ve ekipten neler bekler? Bu karşılaştırma, karakter etiketleriyle değil davranışlarla ifade edildiğinde işe yarar.
Sun Tzu’yu CEO’ların çalışmalarına uyarlarken, komutanın nitelikleriyle şirket yönetiminin sorumluluklarını birbirinden ayırmak gerekir. Liderliğe uyarlanmış Sun Tzu rehberi bu uyarlamayı ele alır. Burada beş erdem, başarı formülü olarak sunulmadan, gözlemlenebilir kararları incelemek için kullanılıyor.
1. bölüm, komuta erdemleri hakkında ne söylüyor?
Lionel Giles’ın İngilizce çevirisinin 1. bölümünün 9. kısmında komutanlık; bilgelik, samimiyet, iyilikseverlik, cesaret ve katılıkla ilişkilendirilir. Giles son nitelik için strictness sözcüğünü kullanır. Burada yönetim disiplinden söz etmek, bu katılığın uyarlanmış bir yorumudur; İspanyolca bir baskıdan doğrudan alıntı değildir.
Bu nitelikler aynı zamanda 1. bölümdeki beş etken değildir. Komutanlık bu etkenlerden biridir; erdemler ise komutanın özelliklerini anlatır. Bu iki sıralamayı birbirine karıştırmak, sorumlunun niteliklerini askerî değerlendirmeye ilişkin daha geniş koşullarla bir tutmak olur.
İş dünyasına yönelik bu yaklaşım, karar vermesi, iletişim kurması veya düzeltme yapması gereken bir kişinin ne yaptığına dair sorular sormayı içerir. Bir niteliği soyut olarak tanımak, somut bir davranışla ilişkilendirilemiyorsa pek işe yaramaz. Aşağıdaki sorular kişilikleri puanlamaz ve yapılan işin değerlendirilmesinin yerini tutmaz.
Gözlemlenebilir davranışlara dönüştürülen beş erdem
Bilgelik: Bilgiyi varsayımlardan ayırmak
Bir uyarlama olarak bilgelik, CEO’nun ekibi bir taahhütte bulunmaya yönlendirmeden önce neleri bildiğini belirlemesinde gözlemlenebilir. Örneğin, bir satış tahminini teslimat kapasitesiyle karşılaştırır ve vaat edilen tarihin hangi varsayıma dayandığını sorar. Her teknik ayrıntıyı bizzat çözmesi gerekmez; ancak henüz kesin olmayan bilgilere nelerin bağlı olduğunu anlaması gerekir.
Buradaki ikilem, araştırmaya devam etmekle eksik bilgiyle karar vermek arasındadır. Yeni bir rapor istemek bir belirsizliği giderebilir ya da rahatsız edici bir kararı erteleyebilir. Yararlı bir inceleme, hangi bilginin eksik olduğunu ve bu bilginin seçenekleri nasıl değiştireceğini ortaya koyar. Öz değerlendirme sorusu: savunduğum kararı gözden geçirmeme yol açacak kanıt ne olurdu?
Samimiyet: İşin gerçek durumunu aktarmak
Gözlemlenebilir davranışlardan biri, bir hedefle doğrulanmış bir tahmini birbirinden ayırmaktır. Varsayımsal bir ürün lansmanında, belirli bir tarihe yetişmeye çalışıldığını söylemek, tüm bağımlılıkların çözüldüğünü garanti etmekle aynı şey değildir. Samimiyet, ekibin teslim edebileceklerini artık yansıtmayan önceki bir açıklamayı düzeltmeyi de gerektirir.
Buradaki ikilem, yalan söylemekle her şeyi anlatmak arasında seçim yapmak değildir. Gizli tutulması gereken bilgiler olabilir; ancak bu, kesin olmayan şeyleri kesinmiş gibi göstermeyi gerektirmez. Nelerin doğrulanabildiği, nelerin doğrulanamadığı açıklanabilir. Sorulacak soru nettir: Durumu mu anlatıyorum, yoksa başkalarının mevcut belirsizliği olduğundan az algılamasını mı sağlamaya çalışıyorum?
İyilikseverlik: Çalışma koşullarını gözetmek
İyilikseverlik, yeni bir önceliği kabul etmeden önce iş yükünü gözden geçirmek şeklinde ifade edilebilir. Bir kişiye birbiriyle bağdaşmayan iki görev verildiğinde, sorumlu kişi hangisinin erteleneceğine karar verir ve bunu bildirme sorumluluğunu üstlenir. Bu bağdaşmazlığı çözmeden daha fazla çaba istemek, sorunu olduğu gibi bırakır. Yetenek yönetiminde özen ve disiplin yaklaşımı, destek ile beklentiler arasındaki bu ilişkiyi ele alır.
Buradaki ikilem, bireysel bir ihtiyacı gözetmekle işi bütünü için sürdürülebilir biçimde dağıtmak arasındadır. Birine yardım etmek, onun iş yükünü sessizce başka birine aktarmak anlamına gelmemelidir. Öz değerlendirme sorusu: Bir zorluğu dinledikten sonra hangi çalışma koşulunu değiştirdim ve bunun bedelini şimdi kim ödüyor?
Cesaret: Rahatsızlık yaratabilecek kararların sorumluluğunu almak
İş dünyasındaki bir davranış olarak cesaret, varsayımları artık geçerliliğini yitirdiğinde kişinin bizzat başlattığı bir girişimi durdurması anlamına gelebilir. Bu kararın gerekçeleri ve sonuçlarının açıklanması gerekir. Yalnızca hatayı kabul etmekten kaçınmak için devam etmek, sorumluluk almaya daha istekli olunduğunu göstermez.
Buradaki ikilem, belirsizlik altında harekete geçmekle kararlılığı kanıtlamak adına gereksiz bir riske girmek arasındadır. Ayrıca her şeyi öğrenmeyi beklemeye elvermeyen kararlar da olabilir. Harekete geçmeden önce şunu sormak gerekir: Haklı gösterilebilir bir amacı mı koruyorum, yoksa başkalarının uygulamak zorunda kalacağı bir riske girerek itibarımı mı savunuyorum?
Disiplin: Yöneticiler için de geçerli olan açık ölçütler uygulamak
Yönetime uyarlanmış katılık, iş anlaşmalarına uyulmasında ya da bunların açıkça gözden geçirilmesinde gözlemlenebilir. Bir teslimatın kontrol edilmesi gerekiyorsa CEO, işi aceleye getirdiği için bu kontrolü açıklama yapmadan kaldırmaz. Bir istisna, neyin değiştiğini ve kararı kimin üstlendiğini belirtmelidir; aksi takdirde kural, onu kimin talep ettiğine bağlı hâle gelir.
Bir prosedür artık işe yaramadığında ikilem ortaya çıkar. Alışkanlık nedeniyle sürdürmek, titizlik göstermekle aynı şey değildir. Nedenleri araştırmadan bir sapmayı keyfî biçimde cezalandırmak da öyle. Öz değerlendirme sorusu: beklentiler anlaşılır mıydı, gerekli olanaklar mevcut muydu ve kendi müdahalemi gözden geçirirken de aynı ölçütü uyguladım mı?
Erdemleri 8. bölümdeki risklerle karşılaştırmak
Giles’ın çevirisine göre 8. bölümün 12. kısmı, komutanlığın tehlikelerini sıralar: pervasızlık, korkaklık, aceleci mizaç, onur kırılganlığı ve askerlere yönelik aşırı kaygı. 8. bölümde komutanın esnekliği üzerine yapılan inceleme, bu tehlikeleri bağlamına oturtmaya yardımcı olur. Bunlar klinik tanılar değildir ve önceki erdemlerin tam karşıtı olan beş özellik de sayılmaz.
Bu karşılaştırma, her niteliğin nasıl uygulandığını incelemeyi gerektirir. Cesaret, her riski makul kılmaz; disiplin de her emri iyi bir talimata dönüştürmez. Her ayrıntı için kişisel onay gerektiren sözde bir bilgelik de gözden geçirilmelidir. Yönetsel mikro yönetimden kaçınma konusu, işi bilmekle onu yapan kişilerin yerine geçmek arasındaki sınırı ele alır.
Bu sorulardan yararlanmak için yakın zamanda aldığın bir kararı seç ve hangi bilgilere sahip olduğunu, nelerin aktarıldığını ve sonrasında ne yapıldığını yeniden gözden geçir. Bilge ya da cesur bir lider olduğunu söylemek yerine, doğrulanabilir bir davranış değişikliği ara. Tek bir olumlu sonuç da kullanılan ölçütün uygun olduğunu kanıtlamaz.
Bir erdemi değerlendirmeden önce somut bir kararı gözden geçir. Önemli olan, hangi davranışı sürdüreceğin, hangisini düzelteceğin ve ikisini birbirinden ayırmak için hangi kanıta sahip olduğundur.
Sun Tzu ile liderlik: bir ekibin yönetimi nasıl gözden geçirilir? bölümündeki tüm yazıları görüntüle
