Sun Tzu ve gündelik çatışmalar: Sınırlarından vazgeçmeden gerilimi düşürmek

Gereksiz bir tartışmadan kaçınmak, her koşulu kabul etmek anlamına gelmez. Sun Tzu’yu gündelik hayata uyarlayarak okumak, korunmak istenen çıkarla çatışmanın dile getiriliş biçimini birbirinden ayırmaya yardımcı olur.

“Savaşmadan kazanmak” düşüncesini gündelik ilişkilere taşımak, kazanmanın anlamını değiştirmeyi gerektirir. Gündelik hayatta Sun Tzu’da amaç aile üyelerini, arkadaşları ya da iş arkadaşlarını alt etmek değil; gereksiz yıpranmaya yol açmadan bir anlaşmazlığı çözmek veya gerilimini düşürmektir.

Kazanmak, karşı tarafın kaybetmesini sağlamak demek değildir

Askerî bağlamda Sun Tzu’ya göre en yüksek ustalık hâlâ hasımlar arasındaki bir ilişkiyi anlatır. Kişisel bir konuşma ise başka yükümlülükler ve beklentiler çerçevesinde yürür.

Gündelik hayata uyarlarken istenen sonucu yeniden tanımlamak gerekir. Bu sonuç, işlerin nasıl paylaşılacağını netleştirmek, bir sınır koymak ya da her iki tarafın da uyabileceği bir karara varmak olabilir. “Kazanmak”, karşı tarafın haksız olduğunu kanıtlamak anlamına gelirse, pratik bir çözüm bulunmuş olsa bile konuşma sürebilir.

Bu, her zaman orta yolu bulmaya çalışmayı gerektirmez. İki tarafın tutumu bağdaşmayabilir ve bir sınır müzakere edilmeden de korunabilir. Gerilimi düşürmek, gereksiz düşmanlığı azaltmak demektir; gerekli görülen şeylerden otomatik olarak vazgeçmek değil.

Kurgusal bir çatışma: Evde gürültü ve saatler

Aynı evi paylaşan iki kişi düşünelim. Biri sabah erken kalkmak zorundadır ve geceleri sessizlik ister. Diğeri ise geç saatlere kadar görüntülü görüşmeler yapar. Birkaç gecenin ardından ilk kişi, ikincisinin kimseye saygı duymadığını söyleyerek tartışmayı başlatır.

Genelleyici suçlama, somut bir sorunu kişisel bir yargıya dönüştürür. Diğer kişi de karakterini savunmaya başlar; konuşma, saatlerden ve gürültüden uzaklaşır.

Başka bir yol, asıl meseleye, yani belirli saatlerde uyuyabilme ihtiyacına dönmek olabilir. Diğer kişi, bazı görüşmeleri daha erken yapamayacağını açıklayabilir. Böylece seçenekleri değerlendirmeyi sağlayacak bir bilgi ortaya çıkar: başka bir oda kullanmak, belirli günlerde düzenleme yapmak ya da bir ses düzeyi ve bitiş saati üzerinde anlaşmak.

Bu çözümlerden hiçbiri kendiliğinden doğru sayılmaz. Önemli olan, tarafların artık kimin genel olarak “düşünceli biri” olduğuna karar vermeye çalışmak yerine gözlemlenebilir koşulları tartışmasıdır.

Anlaşma sağlanamaması da mümkündür. Taraflardan biri makul sınırları tekrar tekrar reddediyorsa diğerinin birlikte yaşamaya ilişkin kararlar alması gerekebilir. Gerilimi düşürmek, zarar veren bir durumda süresiz olarak kalmak demek değildir.

Mola vermek, çıkarlar ve anlaşmazlığı ifade etme biçimi

Öfke ve stres anında mola vermek duygusal yoğunluğun yükseldiği bir anda başlayan konuşmalarda işe yarar. Yanıtı birkaç dakika ertelemek, neyin çözülmeye çalışıldığını yeniden ifade etmeye yardımcı olabilir.

Ardından, tutumlarla çıkarları birbirinden ayırmak yararlı olur. “Bunu yapmayı bırakmanı istiyorum” bir tutumdur. “İşe erken gittiğim için uyumam gerekiyor” ise bir çıkarı açıklar. Bunu anlamak, seçeneklerin kabul edileceğini garanti etmese de yeni yolların önünü açabilir.

Bu ayrım, taviz vermeyi kaybetmekle karıştırmayı da önler. Kişi, daha önemli gördüğü bir şeyi korumak için ikincil bir tercihini değiştirebilir. Ancak bu taviz gönüllü ve bilinçli olmalıdır; birini baskı ya da manipülasyonla kabule zorlamak için bir taktik olarak kullanılmamalıdır.

Onurlu bir çıkış yolu sunan müzakere müzakere bağlamında çıkarlar, seçenekler ve sınırlar arasındaki ilişkiyi ele alır. Kişisel ilişkilerde ise güven ve ilişkinin sürmesi de önem taşır.

Çatışmadan kaçınmanın öncelik olmadığı durumlar

Bazı durumlarda güvenlik ve sınırların korunması, sakin bir konuşmayı sürdürmenin önüne geçmelidir. Bu makale; istismar, tehdit, şiddet ya da zorlamaya boyun eğmeyi önermez.

Belirli bir davranışın kabul edilemez olduğuna karar vermek için diğer kişiye “toksik” etiketi yapıştırmak da gerekmez. Yaşananları tarif etmek, karşı tarafın kişiliği hakkında teşhiste bulunmadan sınır koymaya yardımcı olur.

Bu gibi durumlarda “savaşmadan kazanmak”, iletişimi sürdürme ya da birini ikna etme zorunluluğuna dönüşmemelidir. Etkileşimden çekilmek, destek aramak veya koşullara göre mevcut koruma yollarından yararlanmak daha uygun olabilir.

Gerçek sonucu gözden geçirmek

Bir konuşmanın ardından gerçekte neyin değiştiğini kontrol etmek gerekir. Bağırıp çağırmadan biten bir konuşma, sorunun çözüldüğünü göstermez. Açık bir anlaşmaya varılmasını sağladıysa, rahatsız edici bir konuşma da mutlaka başarısızlık sayılmaz.

Planlamaya uygulanan beş etken bir anlaşmayı somut adımlara dönüştürmeye yardımcı olabilir: Ne yapılacak, ne zaman ve hangi koşullarda yapılacak, nasıl gözden geçirilecek?

Sun Tzu’nun bu düşünceye katkısı, her çatışmaya en doğrudan biçimde girmenin gerekip gerekmediğini sorgulatmasıdır. Başka bir yol seçmek, sorunu gizlemek demek değildir. Daha uygun bir zaman bulmak, meseleyi daha açık ifade etmek ya da üstünlük göstermenin aslında önemli olan amaç olmadığını fark etmek anlamına gelebilir.

Bu özdeyişi özgün bağlamında anlamak için savaşmadan kazanmanın anlamına göz atın. Duyguların tepkiyi yönlendirdiği konuşmalarda öfke ve stres anında mola vermek tamamlayıcı bir uygulama sunar.

Günlük yaşamda Sun Tzu: alışkanlıklar, kararlar ve çatışmalar bölümündeki tüm yazıları görüntüle