Korku, yararlı bilgiler içerebilir; aynı zamanda henüz gerçekleşmemiş riskleri zihinde büyütebilir. Sun Tzu’nun düşüncelerinden yararlanmak, gözden geçirilebilir bir adım seçmeden önce bilinenleri, belirsizlikleri ve mevcut kaynakları birbirinden ayırmaya yardımcı olur.
Gündelik korkularla başa çıkmak için Sun Tzu’dan yararlanmak, bunu kişinin kendisiyle savaşı olarak görmektense bir gözlem ve planlama alıştırması olarak ele almakla daha iyi sonuç verir. Gündelik yaşamda Sun Tzu çerçevesinde strateji; sınırlar, kaynaklar ve belirsizlikler hakkındaki soruları düzenlemeye yarar. Psikolojik tedavi değildir.
Kendi kendinin düşmanı olma
“Düşmanını tanı” ifadesi, duyguları, güvensizlikleri ya da alışkanlıkları yok edilmesi gereken bir düşmana dönüştürürse kişisel gelişim bağlamında yanlış uygulanabilir. Rahatsız edici bir duyguyu anlayabilmek için onu düşmanca bir güç gibi ele almak gerekmez.
En yararlı uyarlama, gerçekte olanlarla öngörülenleri birbirinden ayırmaktır. Düşmanı ve kendini tanımak bu ayrımı stratejik bağlamında inceler. Gündelik yaşamda bu, karar vermeden önce durumu ve kişinin kendi kaynaklarını gözlemlemek anlamına gelebilir.
Örneğin biri, bir toplantıda önerisini sunmadan önce korku hissedebilir. Bilinen gerçek, önerisini başkalarına açıklamak zorunda olmasıdır. Zihninde canlandırdığı farklı senaryolar ise sunum sırasında aklının boşalacağı, herkesin öneriyi reddedeceği ya da yapacağı bir hatanın itibarını zedeleyeceği olabilir.
Bu olasılıklar kaygı yaratabilir, ancak henüz gerçekleşmiş olaylar değildir. Bunları birbirinden ayırmak, kontrol edilebilecek şeylere hazırlanmayı sağlar: temel noktaları öğrenmek, kısa bir açıklamanın provasını yapmak ve yanıtlayamayacağı bir soru gelirse ne yapacağına karar vermek.
Gündelik bir örnek: ertelenen bir konuşma
Bir kişinin, adaletsiz olduğunu düşündüğü iş dağılımı hakkında bir iş arkadaşıyla konuşmayı birkaç haftadır ertelediğini varsayalım. Konuşmanın tartışmaya dönüşmesinden korkuyor.
İlk adım, ne bildiğini belirlemek olur. Yaptığı belirli işleri, teslim tarihlerini ve aldığı talepleri sıralayabilir. Bilmediği noktaları da kabul edebilir: Belki iş arkadaşının başka sorumlulukları vardır ya da iş dağılımındaki dengesizliğin farkında değildir.
Ardından, hedefi zihninde canlandırdığı yüzleşmeden ayırabilir. Hedef, son birkaç ayda kimin daha çok çalıştığını kanıtlamak değil, gelecek haftanın sorumluluklarını netleştirmek olabilir.
Küçük ve gözden geçirilebilir bir adım, kısa bir görüşme talep etmek ve somut örnekler götürmek olur. Sonuç beklediği gibi olmayabilir. Diğer kişi bilinmeyen bilgiler paylaşırsa değerlendirmeyi yeniden gözden geçirmek gerekir. Her türlü konuşmayı reddederse bu kez farklı bir sorun ortaya çıkar.
Bu yaklaşım, 4. bölümdeki düzenlemelerle ilişkilidir; burada hazırlık ve kişinin kendi konumu, bir fırsattan yararlanma olasılığından önce gelir. Gündelik yaşamdaki bu benzetme, konuşmayı savaşa dönüştürmez; kişinin kendi kontrolündeki şeylere hazırlanma fikrinden yararlanır.
Korku, temkin ve kaçınma aynı şey değildir
Korku, bir durumun önemli olduğuna ya da risk taşıdığına işaret edebilir. Temkin, bu bilgiyi bir yanıt hazırlamak için kullanır. Kaçınma ise ertelemenin sorunu sürdürdüğü ya da kötüleştirdiği durumlarda bile o durumla yüzleşmemektir.
Bu kategoriler, birinin neden bir şeyden kaçındığını teşhis etmeye yaramaz. Yalnızca gündelik bir durumu gözden geçirmek için kullanılabilir. Korku sürekli ve yoğunsa, günlük yaşamı önemli ölçüde kısıtlıyorsa ya da zor deneyimlerle bağlantılıysa, bunu stratejik bir benzetmeyle ele almaktansa profesyonel yardım aramak daha uygun olabilir.
Cesaret, gereksiz yere kendini zor durumlara maruz bırakmakla da karıştırılabilir. Bir korkuyla yüzleşmek, bir durumun en zor biçimini seçmeyi gerektirmez. Daha küçük bir adım, sonraki adıma karar vermeyi sağlayacak bilgiler sunabilir.
Örneğin, topluluk önünde konuşmadan önce güvendiği bir kişinin karşısında prova yapmak, hangi kısmın daha açık anlatılması gerektiğini gösterebilir. Bu adımın faydası, artık korku olmadığını kanıtlamasında değil, öğrenmeyi sağlamasındadır.
Harekete geçtikten sonra gözden geçirmek
Kişisel bir stratejinin gözden geçirme aşaması da olmalıdır. Seçilen adım atıldıktan sonra, yaşananları ilk anda yapılan yorumdan ayırmak yararlı olur. Beklendiği gibi ne oldu? Hangi korku gerçekleşmedi? Hangi zorluk ortaya çıktı?
Bu gözden geçirme, iki uç noktadan kaçınmayı sağlar. İlki, bir deneyim iyi sonuçlandığı için bütün korkuların yersiz olduğu sonucuna varmaktır. İkincisi ise herhangi bir zorluğu, bu girişimin hiç yapılmaması gerektiğinin kanıtı olarak görmektir.
Kişisel planlamada uygulanan beş etken bu tür bir gözden geçirmeyi düzenlemek için bir çerçeve sunar. Öfke ve stres anında duraklamak ise bir kararın hemen öncesinde yoğun bir duygu ortaya çıktığında ne yapılacağını ele alır.
Sun Tzu’nun bu düşünceye katkısı, durumun eksik bir tablosuna dayanarak harekete geçmekten kaçınmaktır. Kaynakları, sınırları ve belirsizlikleri tanımak korkuyu ortadan kaldırmaz. Ancak bir sonraki adımın hayal edilene daha az, doğrulanabilene daha çok dayanmasını sağlayabilir.
Temel sorun somut bir eylemi planlamaksa, planlamada uygulanan beş etken bir şablon sunar. Karar vermeden önce yoğun duygular yaşıyorsanız, öfke ve stres anında duraklama yazısına göz atın.
Günlük yaşamda Sun Tzu: alışkanlıklar, kararlar ve çatışmalar bölümündeki tüm yazıları görüntüle
