Sun Tzu voor startups: concurreren zonder een groot bedrijf na te doen

Een startup hoeft niet het volledige aanbod van een groot bedrijf te kopiëren om een onderscheidend product te bieden. Het gaat erom een afgebakend probleem te vinden dat het team met zijn middelen kan oplossen, en na te gaan of dat verschil ertoe doet voor potentiële kopers.

Sun Tzu toepassen op een startup betekent dat je het idee loslaat dat klein gelijkstaat aan wendbaar en groot aan traag. De gids Sun Tzu toegepast op het bedrijfsleven gebruikt analogieën, geen wetten over de omvang van bedrijven. Het volgende voorbeeld is fictief en helpt bij het onderzoeken van een productkeuze, de bijbehorende tests en de beperkingen ervan.

Wat het betekent om je te concentreren tegenover een grotere concurrent

De tekstuele link is te vinden in leeg en vol in hoofdstuk 6: eigen concentratie, de opstelling van de tegenstander en aanpassing. In een zakelijke context roept dat de vraag op in welke behoefte een team kan voorzien zonder tegelijk alle capaciteiten van een ander te proberen evenaren. Dat is een hedendaagse interpretatie, geen commerciële instructie van Sun Tzu.

Een niche die weinig wordt bediend, is niet automatisch een bewezen kans. Een aanbod kan ontbreken omdat het probleem zich zelden voordoet, omdat het moeilijk is om voor een oplossing te laten betalen of omdat gebruikers liever een andere werkwijze hanteren. Dat er geen zichtbaar product is, roept een vraag op; het bewijst niet dat er vraag bestaat.

Een zwakte moet worden omschreven in relatie tot een taak. Een platform kan veel functies bieden en toch ongeschikt zijn voor een specifiek proces. Dat maakt de leverancier niet tot een zwak bedrijf en betekent niet dat die leverancier het proces niet kent. Misschien heeft het bedrijf ervoor gekozen dit niet prioriteit te geven, of pakt het het proces met een andere configuratie aan.

De woordenschat van Sun Tzu in het bedrijfsleven helpt die grenzen scherp te houden. ‘Krachten concentreren’ betekent hier het werk en de toezeggingen afbakenen. Het betekent niet dat je de concurrent moet lastigvallen, diens klanten moet misleiden of ervan uit moet gaan dat die verdwijnt zodra er een alternatief op de markt komt.

Een fictief voorbeeld: onderhoudsrapporten eenvoudiger maken

Stel je een startup van vier mensen voor: drie ontwikkelen het product en één combineert implementatie met klantenservice. De mogelijke markt bestaat uit kleine onderhoudsbedrijven waarvan de technici bezoeken op hun mobiel registreren. Het eerste doel is na te gaan of het dubbel invoeren van gegevens tussen het rapport van de technicus en de administratieve controle kan worden verminderd.

In het voorbeeld biedt een groot bedrijf een breed platform met onder meer planning, voorraadbeheer en facturatie. De startup heeft niet de middelen om dat volledige aanbod na te maken. Ook is niet aangetoond dat gebruikers het willen vervangen. De hypothese is beperkter: sommige bedrijven willen rapporten efficiënter afronden zonder de rest van hun gereedschappen te vervangen.

Het segment wordt bepaald door dat proces, niet alleen door de omvang van de klant. Een klein bedrijf met sterk op maat gemaakte opdrachten heeft misschien andere behoeften dan een bedrijf dat veel herhalende werkzaamheden uitvoert. Als je die bedrijven in dezelfde test samenvoegt, wordt het lastiger te begrijpen welke behoefte je toetst.

Stel dat het team zes weken uittrekt voor een prototype. Die periode hoort bij het fictieve voorbeeld en is geen universeel advies. De scope omvat het registreren van een interventie, het controleren van de gegevens en het exporteren van het resultaat. Volledige boekhouding, magazijnbeheer en aanpassingen voor iedere mogelijke koper vallen erbuiten.

Het voorgestelde onderscheid is dat dit proces met minder handmatige gegevensinvoer kan worden afgerond. ‘Eenvoudiger’ is een vage belofte als niet duidelijk is welke taak eenvoudiger wordt. Je kunt een concreet verschil bespreken door te observeren of de technicus en de administratie hetzelfde rapport kunnen afronden zonder gegevens opnieuw in te voeren.

De test moet niet beperkt blijven tot de vraag of mensen de applicatie prettig vinden. In het voorbeeld is het belangrijk om de huidige werkwijze te observeren, dezelfde taak met het prototype uit te voeren en vast te leggen waar hulp nodig is. Ook is het van belang na te gaan of de gebruiker en degene die de aankoop goedkeurt hetzelfde resultaat waarderen.

Fouten en de benodigde ondersteuning maken deel uit van de evaluatie. Als iedere implementatie meerdere dagen maatwerk vereist, bouwt het team misschien een dienstverlening op maat in plaats van het product dat het voor ogen had. Dat is niet per se een mislukking, maar het verandert wel welke middelen nodig zijn en welke beloften het team kan waarmaken.

Dat één persoon verantwoordelijk is voor zowel de implementatie als het oplossen van problemen, brengt nog een beperking met zich mee. Meer tests regelen dan die persoon kan begeleiden, zou geen groeivermogen aantonen. In dit voorbeeld moet ook het werk na de verkoop worden onderzocht, niet alleen het aantal mensen dat een demonstratie accepteert.

De test kan verschillende uitkomsten opleveren. Hij kan een herhaalbare verbetering bevestigen, laten zien dat de bestaande tool het probleem na een configuratiewijziging al oplost, of aantonen dat de besparing niet opweegt tegen de overstap. Het algemene onderzoek naar die mogelijkheden valt onder het vinden van marktniches; hier gaat het erom hoe die mogelijkheden de beslissing van dit team beïnvloeden.

Wanneer specialisatie geen verschil meer oplevert

Het grote bedrijf zou een vergelijkbare functie kunnen toevoegen, zijn aanbod kunnen aanpassen of zijn prioriteiten kunnen handhaven. Geen van die reacties staat vast. Het hele project baseren op de veronderstelling dat de concurrent niet zal reageren, verwart een beslissing van een ander met een voorwaarde die je zelf kunt beheersen.

Ook kun je niet op basis van een vergelijkbare functie alleen concluderen dat het onderscheid verdwenen is. Je zou de benodigde gebruikersroute, de implementatie en de ondersteuning moeten vergelijken. Het criterium blijft het probleem dat wordt aangepakt, niet het aantal overeenkomende vakjes in twee productcatalogi.

Er zijn signalen die aanleiding zouden moeten geven om het plan opnieuw te bekijken: iedere klant vraagt om een ander product, de integratie maakt het resultaat onbruikbaar of niemand vindt het nodig om de werkwijze te veranderen. Meer functies toevoegen om die signalen niet onder ogen te hoeven zien, kan de oorspronkelijke focus ongedaan maken zonder de oorzaak aan te pakken.

Financiële druk verandert een hypothese evenmin in een kans. Sun Tzu lezen tijdens een bedrijfscrisis maakt onderscheid tussen coördinatie en urgentie enerzijds en een wanhoopszet anderzijds. De behoefte aan inkomsten bewijst niet dat een nieuwe productlijn die op tijd zal opleveren.

De afloop van het voorbeeld blijft open. Een redelijke beslissing kan zijn om met een afgebakende scope door te gaan, het voorstel bij te stellen of de test stop te zetten. De beslissing is te beoordelen aan de hand van de samenhang tussen de waargenomen behoefte, het vermogen om te leveren en het verzamelde bewijs. De omvang van het bedrijf geeft op zichzelf geen antwoord op die vragen.

Controleer voordat je het product uitbreidt of het waargenomen verschil zich herhaalt zonder uitzonderlijk veel ondersteuning. Eén geval bewijst niet dat het team dezelfde belofte ook aan andere klanten kan waarmaken.

Bekijk alle artikelen in Sun Tzu in het bedrijfsleven: middelen, concurrentie en beslissingen