Als er weinig concurrenten zijn, blijft één vraag onbeantwoord: is er iemand die een oplossing nodig heeft en ervoor wil betalen? Een niche zoeken vereist dat je een concrete behoefte koppelt aan een haalbaar aanbod, zonder een weinig betwiste ruimte te verwarren met een markt die niet bestaat.
Een op Sun Tzu geïnspireerde nichestrategie kan beginnen met de keuze van het probleem dat je wilt aanpakken, in plaats van alle diensten van concurrenten te kopiëren. In Sun Tzu in marketing en onderhandelingenworden weinig betwiste marktruimtes vergeleken met zakelijke behoeften, maar daarbij moet wel worden vastgesteld dat er vraag bestaat.
Een niche, onontgonnen terrein en de Blauwe Oceaan zijn niet hetzelfde
Hoofdstuk 6 van de vertaling van Lionel Giles brengt handelen in verband met de sterke en zwakke punten van de tegenstander. Leeg en vol in hoofdstuk 6 legt die militaire context uit. Dit in verband brengen met marktkansen is een analogie, geen vertaling van de passage.
De Blauwe-Oceaanstrategie, ontwikkeld door W. Chan Kim en Renée Mauborgne, stelt voor nieuwe vraag te creëren door tegelijkertijd naar onderscheidend vermogen en lage kosten te streven. De overeenkomst met het vermijden van sterk betwiste ruimtes maakt een vergelijking van ideeën mogelijk, maar bewijst niet dat Sun Tzu die theorie heeft geformuleerd of dat er een historische verwantschap tussen beide bestaat.
Een niche kan binnen een bekende markt bestaan en meerdere aanbieders hebben. Een kleinere groep kopers creëren leidt niet automatisch tot een Blauwe Oceaan. Ook hoeft een onderscheidend aanbod niet te betekenen dat niemand ermee kan concurreren: anderen kunnen dezelfde behoefte vervullen met andere producten of werkwijzen.
Het ontbreken van zichtbaar aanbod kan verschillende verklaringen hebben. Er kan sprake zijn van een onvervulde behoefte, maar ook van weinig kopers, problemen bij de dienstverlening of een alternatief dat al voldoet. Voordat je een leemte als kans presenteert, moet je vaststellen welke verklaring aannemelijk is.
Het is ook nuttig om lage kosten en een lage prijs van elkaar te onderscheiden. Het eerste gaat over wat er nodig is om het aanbod te produceren en te leveren; het tweede over wat de klant betaalt. De prijs verlagen zonder het benodigde werk aan te passen, bewijst niet dat de kostenstructuur is veranderd.
Van een concrete behoefte naar een waardepropositie
De behoefte moet een herkenbare taak of moeilijkheid beschrijven. ‘Diensten voor professionals’ omvat te veel uiteenlopende situaties. Een nauwkeurigere omschrijving zou zijn: drukwerk in kleine oplagen verzorgen wanneer de inhoud per workshop verandert. Die omschrijving is nog steeds een hypothese: ze geeft richting aan wat onderzocht moet worden.
Neem als illustratief voorbeeld zelfstandige docenten die workshops op locatie organiseren. Het relevante segment bestaat niet uit alle docenten, maar uit degenen die bijgewerkte werkboeken in kleine aantallen en op een bepaalde datum nodig hebben. De selectie hangt af van het werk dat ze doen, niet simpelweg van hun leeftijd of beroep.
De analyse begint bij wat ze nu doen. Ze kunnen zelf printen, naar een copyshop gaan, digitale documenten versturen of eerder materiaal opnieuw gebruiken. Dit zijn mogelijke alternatieven in het voorbeeld, geen conclusies over een echte markt. Bij elk alternatief moet je nagaan welk probleem onopgelost blijft en hoe belangrijk dat is.
Een hypothetisch aanbod zou een basiscontrole van het bestand, afdrukken in kleine oplagen en een bevestigde leverdatum vóór aanvaarding van de opdracht kunnen omvatten. De waarde moet worden omschreven aan de hand van het probleem dat wordt aangepakt: voorkomen dat er meer wordt besteld dan nodig of dat er fouten bij de voorbereiding worden gemaakt waardoor het werk opnieuw moet.
Ook moet de omvang van de dienstverlening duidelijk begrensd zijn. Controleren of een bestand goed wordt afgedrukt, is niet hetzelfde als de inhoud corrigeren of een cursus ontwerpen. Door dat verschil uit te leggen, kun je nagaan of het aanbod overeenkomt met de verwachtingen van de klant. Zo voorkom je dat achteraf blijkt dat er onder één omschrijving verschillende diensten zijn verkocht.
Om het verband tussen onderscheidend vermogen en kosten te verkennen, zou het voorbeeld de keuze aan formaten en papiersoorten kunnen beperken, met behoud van wat de workshop nodig heeft. Die vereenvoudiging zou een operationele hypothese zijn. Je moet nagaan of ze het werk vermindert en of kopers de beschikbare opties accepteren; het volstaat niet om dit specialisatie te noemen.
De capaciteit van de aanbieder moet samen met de vraag worden beoordeeld. Als elke opdracht een volledig andere voorbereiding vereist, kan het aanbod meer aandacht vergen dan verwacht. De strategie van een startup tegenover een reus werkt een zakelijke casus over focus uit; hier is het belangrijk om de behoefte af te bakenen voordat je bepaalt wie het best in staat is eraan te voldoen.
Zo toets je of er kopers zijn, en niet alleen belangstelling
Een nuttig gesprek gaat over concrete ervaringen: wat iemand de vorige keer heeft besteld, welk probleem zich voordeed en hoe dat is opgelost. Alleen vragen of iemand een denkbeeldige dienst zou kopen, maakt niet duidelijk hoeveel moeite diegene wil doen om van werkwijze te veranderen.
Het antwoord moet ook onderscheid maken tussen gebruiker en koper. Degene die het materiaal voorbereidt, mag misschien niet over de uitgave beslissen of de datum bepalen. In het voorbeeld van de workshops moet je vaststellen wie het budget goedkeurt en welke voorwaarden diegene bevestigd wil zien. De tevredenheid van één persoon zegt niet alles over de aankoopbeslissing.
Met een beperkte commerciële test kun je echte voorwaarden voorleggen: wat wordt geleverd, binnen welke termijn en tegen welke prijs. Je moet in staat zijn die voorwaarden na te komen. Een informatieaanvraag, een geaccepteerde offerte en een afgeronde opdracht leveren verschillende soorten bewijs op; door die apart vast te leggen voorkom je dat je elk contact een klant noemt.
Herhaling roept een volgende vraag op: doet dezelfde behoefte zich opnieuw voor onder vergelijkbare omstandigheden? Een eerste bestelling kan een eenmalige gelegenheid betreffen. Om het resultaat te interpreteren, is het nuttig te kijken of andere mensen in het segment hetzelfde nodig hebben en of de dienstverlening een vergelijkbare omvang behoudt.
Je kunt onderzoeken hoe je deze kopers bereikt met behulp van Zheng en Qi toegepast op marketing. Een campagne helpt het aanbod onder de aandacht te brengen, maar zet belangstelling niet automatisch om in vraag. Als aanvragen niet tot een opdracht leiden, moet je ook nagaan wat het boeken in de weg staat, en niet alleen waar je adverteert.
Voor de test zijn criteria nodig om door te gaan of te stoppen. De test kan uitwijzen dat de behoefte bestaat, maar dat de dienstverlening werk vereist waarvoor kopers niet willen betalen. Steeds opnieuw korting geven verschuift het probleem naar de uitputtende prijsoorlogen, zonder aan te tonen dat er een duurzaam aanbod is gevonden.
Een niche blijft een keuze die je moet herzien. Veranderingen in materialen, vereiste deadlines of beschikbare alternatieven kunnen het aanbod veranderen. Nuttig bewijs maakt duidelijk welke behoefte blijft bestaan en welk deel van de oplossing niet langer aansluit.
Beschrijf de niche aan de hand van een behoefte, een koper en een huidig alternatief. Geef daarna aan welk koopgedrag het aanbod zou bevestigen en welk resultaat aanleiding zou zijn om het opnieuw vorm te geven.
Bekijk alle artikelen in Sun Tzu in marketing: positionering, verkoop en onderhandelen
