De vijf factoren uit hoofdstuk 1 kunnen worden omgezet in een sjabloon voor persoonlijke planning, mits ze worden gepresenteerd als een moderne toepassing. Het doel is om doel, omstandigheden, omgeving, middelen en gewoonten te bekijken voordat je een agenda invult.
De vijf factoren uit hoofdstuk 1 van Sun Tzu werden geformuleerd om een militaire situatie te beoordelen, niet als productiviteitsmethode. Binnen Sun Tzu in het dagelijks levenkunnen ze opnieuw worden gebruikt als inspiratie voor een persoonlijk sjabloon, zolang de overeenkomsten als een toepassing worden gepresenteerd.
Van vijf factoren naar een planningssjabloon
De vijf factoren uit hoofdstuk 1 zijn op verschillende manieren vertaald. Daarom kun je beter niet beweren dat Sun Tzu het letterlijk had over levensdoelen, roosters of gewoonten. Die categorieën horen bij de hedendaagse oefening die hier wordt voorgesteld.
De toepassing kan worden opgebouwd aan de hand van vijf vragen.
1. Doel. Welk resultaat verdient deze week aandacht? Het gaat er niet om een levenslange missie te bepalen, maar om vast te stellen welk werk prioriteit heeft en waarom.
2. Omstandigheden. Welke externe omstandigheden zijn van invloed op het plan? Denk bijvoorbeeld aan deadlines, beschikbare energie, bestaande verplichtingen of momenten waarop bepaalde taken kunnen worden uitgevoerd. Deze categorie moet niet worden beperkt tot ‘roosters’, alsof dat een letterlijke vertaling van de factor Tijd is.
3. Omgeving. Waar en onder welke omstandigheden wordt het werk uitgevoerd? Geluid, beschikbare hulpmiddelen of de noodzaak om ergens naartoe te reizen kunnen van invloed zijn op de tijd die een taak kost.
4. Middelen en persoonlijke aansturing. Welke vaardigheden, informatie en beslissingen zijn nodig? Deze toepassing ontleent aan het begrip bevelvoering het idee om middelen te coördineren, niet het idee om jezelf als ondergeschikte te behandelen.
5. Gewoonten en organisatie. Welke werkwijze maakt het mogelijk het werk te herhalen? Materialen klaarleggen, een concentratieblok reserveren of aan het eind van de dag openstaande taken nalopen kan helpen om herhaalde beslissingen te beperken.
Weekvoorbeeld: een presentatie voorbereiden
Stel dat iemand vrijdag een voorstel moet presenteren. Een veelgemaakte fout is om alleen ‘presentatie maken’ in de agenda te zetten en erop te vertrouwen dat er wel genoeg tijd zal zijn.
Met behulp van het sjabloon bepaalt diegene eerst het doel: vrijdag een korte toelichting geven, gecontroleerde gegevens hebben en antwoorden op de belangrijkste vragen voorbereiden.
Daarna worden de omstandigheden bekeken. Woensdag is diegene niet op kantoor en donderdag staan er verschillende vergaderingen gepland. Dat betekent dat al het werk uitstellen tot donderdag een onrealistische afhankelijkheid creëert.
De omgeving brengt een ander probleem aan het licht: voor het controleren van bepaalde gegevens is toegang nodig tot een systeem dat alleen op de werkcomputer beschikbaar is. Die taak moet dus worden uitgevoerd wanneer die toegang er is, terwijl de toespraak op een andere plek kan worden nagekeken.
De middelen omvatten de beschikbare informatie en de hulp die van iemand anders nodig is. Als een gegeven afhankelijk is van een collega, blijft er weinig ruimte over om de presentatie te corrigeren wanneer je er pas vrijdagochtend om vraagt.
Tot slot wordt een werkwijze opgesteld: maandag voor de opzet en het opvragen van gegevens, dinsdag voor de inhoud, woensdag voor het doornemen van de toespraak, en donderdag voor het controleren van de cijfers en een korte oefening. Dit is een fictief voorbeeld; deze indeling is geen algemene regel.
Ook op vrijdag kan zich nog een onverwacht probleem voordoen. De planning is niet nuttig omdat die alle problemen voorkomt, maar omdat er vooraf al vermijdbare afhankelijkheden zijn beperkt.
Plannen betekent niet dat elke minuut wordt ingevuld
Een volledig gevulde agenda kan efficiënt lijken, maar erg kwetsbaar zijn. Als elke vertraging vijf daaropvolgende taken opschuift, biedt het systeem geen ruimte om normale veranderingen op te vangen.
De voorbereiding uit hoofdstuk 1, die ook wordt besproken in wat het betekent om in de tempel te winnen, leidt tot een andere vraag: welke omstandigheden kun je het beste bekijken voordat je je aan een actie verbindt?
Bij persoonlijke planning kan dit betekenen dat je ruimte laat voor onverwacht werk of vooraf bepaalt welke taak wordt uitgesteld als er zich een echte noodsituatie voordoet. Die ruimte is niet per se verspilde tijd; ze kan deel uitmaken van je aanpassingsvermogen.
Het helpt ook om belangrijke taken te onderscheiden van taken die alleen maar zichtbaar zijn. Een uur lang berichten beantwoorden kan veel activiteit opleveren zonder dat het prioritaire werk vordert. Bij een wekelijkse evaluatie moet je acties vergelijken met het gekozen doel, niet alleen tellen hoeveel er zijn afgerond.
Aannames aan het eind van de week herzien
Het sjabloon wordt afgesloten met een evaluatie. Welke taak kostte meer tijd dan verwacht? Welke informatie ontbrak? Welk tijdsblok bleef ongebruikt? Welke onderbreking komt vaak terug?
Het doel is niet om je eigen gedrag te beoordelen, maar om de aannames voor de volgende week te verbeteren. Als een activiteit doorgaans twee uur duurt, leidt een planning waarin je er steeds dertig minuten voor reserveert tot een agenda die al vóór het begin niet werkt.
Een lezing van Sun Tzu om angsten aan te pakken kan helpen wanneer je vastloopt doordat je opziet tegen een moeilijke taak, en niet doordat je te weinig tijd hebt. Een pauze bij woede en stress biedt een extra hulpmiddel om beslissingen onder druk opnieuw te bekijken.
De toepassing van de vijf factoren werkt wanneer die je dwingt om reële omstandigheden te onderzoeken. Ze verliest haar nut als elk oud woord wordt omgezet in een starre overeenkomst. Het sjabloon is modern; Sun Tzu levert het algemene idee om eerst te beoordelen en dan pas te handelen.
Bekijk de vijf factoren uit hoofdstuk 1 om de factoren in hun context te lezen. De voorbereiding vooraf wordt ook besproken in wat het betekent om in de tempel te winnen.
Bekijk alle artikelen in Sun Tzu in het dagelijks leven: gewoonten, keuzes en conflicten
