Bölüm 7: Harekât kabiliyetini yitirmeden manevra yapmak

Elverişli bir konum, oraya ulaşmak orduyu tüketir ya da dağıtırsa artık elverişli olmaktan çıkabilir. 7. bölüm, aranan fayda ile hareketin maliyeti arasındaki bu gerilimi ele alır. Önerileri arasında güzergâhlar, iletişim ve düşman geri çekiliyor gibi göründüğünde temkinli davranmak da yer alır.

En kısa güzergâh her zaman en iyi varışı sağlamaz

7. bölüm, Lionel Giles’ın 1910 tarihli çevirisinde, dolaylıyı doğrudan, zorluğu ise avantaja dönüştürmesi gerektiği için manevrayı zor bir faaliyet olarak sunar. Mesele yalnızca daha az mesafe katetmek değildir: hedefe ulaşmayı mümkün kılan bir durumda varmak önemlidir.

Konumlandırma ve taktik: 4–7. bölümler başlığı altındaki bu okuma, kuvvetlerin konuşlandırılması sorununu tamamlar. Bir kuvvet elverişli bir konum belirleyebilir, ancak orayı işgal etmeye çalışırken bu avantajını yitirebilir. Hareket, karşılaştırmanın bir parçasıdır; sonradan yapılan basit bir işlem değildir.

Metin, dolambaçlı bir yol izlemeyi, görünürdeki bir avantajla karşı tarafın dikkatini başka yöne çekme olasılığıyla ilişkilendirir. Daha sonra çıkıp daha önce varmak, düşmana kıyasla elde edilen bir sonucu ifade eder. Bu, daha uzun olan her güzergâhın yolculuk süresini kendiliğinden kısalttığı anlamına gelmez.

Doğrudan ve dolaylı güzergâh arasındaki fark da kendiliğinden Zheng ve Qi kavramlarına karşılık gelmez. Burada güzergâhlar, gecikmeler ve bir konum üzerindeki rekabet incelenir. Dolambaçlı bir güzergâh öngörülebilir olabilir; düz bir yoldaki hareket ise beklenmedik sonuç verebilir. Güzergâhın biçimi, işlevini belirlemez.

İki güzergâhın aynı noktaya çıktığı varsayımsal bir alıştırma düşünelim. Kısa olanı, beklemeyi ve kolun geçici olarak bölünmesini gerektiren bir geçitten geçer. İkincisi mesafeyi artırır, ancak bütün kuvvetin hareketini sürdürmesine imkân tanır. Yalnızca uzunluğa bakarak seçim yapılamaz: varışta fiilen ne elde edileceği ve o sırada hangi imkânların kullanılabilir olacağı karşılaştırılmalıdır.

6. bölümdeki boşluk ve doluluk ile bağlantı, gerekli anda hangi kuvvetin bir araya getirilebileceği sorusu ortaya çıktığında belirir. Yürüyüşe daha fazla askerle başlamak, yürüyüşün sonunda daha fazla kapasiteye sahip olmakla aynı şey değildir.

Hareket sırasında hız, ikmal ve koordinasyon

Bölüm, tüm imkânlarla ilerlemek ile avantaj elde etmek için acele eden bir kuvveti ayırmak arasında karşıtlık kurar. İlk seçenek geç kalmaya yol açabilir; ikincisi ise kuvvetin kaynaklarının desteğini yitirme riski taşır. Giles, metindeki ifade güçlüklerini kabul eder, ancak ikmalsiz ve uzun süreli yürüyüşe karşı uyarıyı korur.

Zorunlu yürüyüşlere dağılma eşlik eder: en dayanıklılar ilerlerken gücü tükenenler geride kalır. Eser, sorunun ciddiyetini anlatmak için mesafeler ve varış oranlarından yararlanır. Bunlar, herhangi bir ordu ya da güzergâh için kayıpları kesin olarak hesaplamaya yarayan bir performans tablosu değildir.

Bu ders, bir değerlendirme sorusu olarak ifade edilebilir: Daha erken varmak için nelerden vazgeçiliyor? Hedefe ulaşmak, hâlâ uzakta bulunan kaynaklarla harekete geçmeyi gerektiriyorsa öncü kuvvetin hızı, aranan avantajın elde edildiğini kanıtlamaz.

Metinde ayrıca diğer hükümdarların niyetlerini öğrenmekten, arazinin özelliklerinden ve yerel rehberlerden yararlanmaktan söz edilir. Hareket, asker sayarak elde edilemeyecek bilgilere bağlıdır. Geçilebilir bir güzergâh, yanlış anlaşılan bir konuma götürüyorsa kullanışlılığını yitirebilir.

Rüzgâr, orman, ateş ve dağ benzetmeleri askerî davranışın farklı niteliklerini anlatır. Metin; hız, bütünlük, yoğunluk ve kararlılık arasında geçiş yapar. Yalnızca rüzgâr imgesine odaklanmak, diğer imgelerin desteklemediği, her zaman hızla hareket etme önerisine indirger.

İletişim konusu ayrı bir bölümde ele alınır. Bölümde, bir askerî yönetim kitabına atfedilen şu ifadeye yer verilir: Ses ve olağan görüş yeterli olmadığında, ses çıkaran araçlar ve sancaklar kullanılır. Amaç, talimatları büyük bir kuvvetin anlayabileceği biçimde iletmektir.

Koordinasyon, hem en cesur kişinin tek başına ilerlemesini hem de korkan kişinin yalnız başına geri çekilmesini sınırlar. Bu düşünceye göre, örgütlü bir kuvvetin üyelerinin uyumlu biçimde hareket etmesi gerekir. Bir kişinin cesareti, bütünün dağılmasını her zaman telafi edemez.

Metin, morali ve yorgunluğu da ele alır. Sabahki zindelik ve akşam eve dönme isteğine ilişkin betimleme, askerî anlatımın bir parçasıdır. Bu, herkese uygulanabilecek psikolojik bir yasaya dönüştürülmemelidir: önemli olan kuvvetin fiilî durumunu gözlemlemektir; durumu yalnızca saate bakarak belirlemek değil.

Düşmanın geri çekilmesi neden temkin gerektirir?

Son kısımda sahte kaçış, yem ve düzenini ve kapasitesini koruyan bir düşman karşısında dikkatli olunması gerektiği vurgulanır. Görünürdeki fırsat yorumlanmalıdır. Geri çekilme, rakibin kontrolü kaybettiği anlamına gelmeden çatışma alanını değiştirebilir.

Bölüm ayrıca kuşatılmış bir kuvvete bir çıkış yolu bırakılmasını ve çaresiz durumdaki bir düşmana sonuna kadar baskı yapılmamasını öğütler. Temkinli davranmanın askerî açıdan anlamı, bir avantajı karşı tarafın direncini artıracak bir duruma dönüştürmemektir. Bu, barışçıl bir teslimiyet vaadi değildir.

Bu yaklaşımın onurlu bir çıkış yolu sunarak müzakereye uyarlanması çağdaş bir yorumdur. Müzakerelerde karşı tarafa kabul edilebilir bir seçenek sunmak yararlı olabilir; ancak muhatabı kuşatılmış bir orduyla özdeşleştirmek ya da “altın köprüler” ifadesini bu bölümden doğrudan bir alıntı gibi sunmak doğru olmaz.

Bu uyarılar, durum değiştikçe kararın yeniden gözden geçirilmesini gerektirir. 8. bölümde komuta esnekliği bu konuyu sürdürür: beklenen bir avantaj, başlangıçtaki hareketi makul kılan koşullar ortadan kalktığında ona körü körüne bağlı kalmayı haklı çıkarmaz.

Bir hareketi yorumlamak için gözlemlenenlerle ona atfedilen açıklamayı birbirinden ayırmak gerekir. 9. bölümde işaretlerin okunması bu konuyu arazi ve düşmanın davranışları açısından sürdürür.

Sun Tzu'nun Taktiği: 4–7. bölümlerde düzen ve manevralar bölümündeki tüm yazıları görüntüle