Bir güç, doğrudan denetleyemediği desteklere dayanabilir. İttifakları bozma fikri dikkati bu bağımlılığa yöneltir; ancak ifadenin çevirisi farklılık gösterir ve kendi başına diplomatik taktiklerden oluşan bir katalog sunmaz.
Sun Tzu’nun 3. bölümünün yorumunda ittifakları bozmak, karşı tarafın konumunu ayakta tutan iş birliğine müdahale etmek anlamına gelir. savaşmadan kazanmayı anlamaya yönelik rehber bu olasılığı başka yollarla birlikte ele alır. Konuyu incelerken metindeki ifadeyi, onu açıklayan yorumları ve sonraki uygulamaları birbirinden ayırmak gerekir.
Stratejik hiyerarşide ittifakların yeri
Griffith’in 3. bölümünün 5. kısmında ittifaklara karşı harekete geçmek, stratejiye saldırıdan sonra, orduya saldırıdan önce gelir. Bu, metindeki tercih sıralamasıdır; her seferinde bütün seferlerde tamamlanması gereken adımların açıklaması değildir.
Giles, 3. kısımda farklı bir ifade kullanır: düşman güçlerinin birleşmesini önlemek. Notunda bunu müttefiklerden yalıtma olarak açıklar. Griffith ise açıkça ittifakları dağıtmaktan söz eder ve bu çeviriye katılmadığını belirtir.
Bu fark, ifadenin kapsamını etkiler. Güçlerin bir araya gelmesini önlemek, askerî kuvvetlerin toplanmasıyla ilgili bir mesele olarak okunabilir. Bir ittifaka müdahale etmekse dikkati iş birliğini mümkün kılan bağa yöneltir. Bu iki konu birbiriyle ilişkili olabilse de, hangi baskının yorumu desteklediğini belirtmeden birini diğerinin yerine koymamak gerekir.
3. bölümdeki saldırı hiyerarşisinin daha kapsamlı açıklaması, bütün bölümü diplomasiye indirgemeden bağlamı korumayı sağlar. Burada önemli olan, katılımcılar arasındaki bir ilişkinin doğrudan çatışma öncesinde hareket seçeneklerini nasıl değiştirebileceğidir.
Bu konu ayrıca stratejiye saldırmanın ne anlama geldiğinden ayrılmalıdır. Bir plan bir ittifaka bağlı olabilir, ancak planın her koşulu ittifak değildir. Bir sürenin değişmesi veya bir kaynağın kaybedilmesi, katılımcılar arasındaki hiçbir ilişki bozulmadan da planı değiştirebilir.
Bir destek artık kullanılamadığında neler değişir?
İttifak, tarafların kendi çıkarlarını korurken iş birliği yapma taahhüdü olarak incelenebilir. Etkisini anlamak için katılımcıların sayısını bilmek yeterli değildir. Her birinin ne sunduğunu ve bu katkının hangi koşullarda beklendiğini açıklığa kavuşturmak gerekir. Sınırlı bir vaat, koşulsuz bir hazır bulunma anlamına gelmez.
Bu açıdan bakıldığında, bir aktörün bir araya getirmeyi umduğu güç, doğrudan denetlediği güçten farklı olabilir. Kapasitesinin bir bölümü başkalarının kararlarına bağlıdır. Bu ikisini birbirine karıştırmak, koşulların değişebileceğini incelemeden beklenen desteği zaten mevcutmuş gibi değerlendirmeye yol açar.
Varsayımsal bir örnek, tarihî bir seferi yeniden kurgulamadan bu farkı görmeye yardımcı olur. İki katılımcının yalnızca bir bölgeyi savunmak için iş birliği yapmayı kabul ettiğini varsayalım. Bunlardan biri daha sonra bu alanın dışında bir eylem öneriyor. İlk anlaşmanın varlığı, diğerinin yeni eylemi de kabul ettiğini varsaymayı haklı çıkarmaz.
İkinci taraf katılmazsa bunun farklı açıklamaları olabilir: bir kopuş, taahhüdün kapsamı konusunda anlaşmazlık ya da anlaşmanın zaten açık bıraktığı bir karar. Tüm bu durumları “bozulmuş ittifak” diye adlandırmak, gerçekte neyin değiştiğini anlamak için gerekli farkları ortadan kaldırır.
Tarafsızlık, desteği geri çekme ve taraf değiştirme de birbirine eşdeğer değildir. Biriyle iş birliğini bırakmak, onun rakibiyle iş birliği yapmak anlamına gelmez. Bu ayrım, her destek kaybını kaynakların veya bağlılığın otomatik olarak karşı tarafa aktarılması gibi tanımlamayı önler.
Plan üzerindeki sonuç, desteğin ne kadar önemli olduğuna bağlıdır. Yerine başka bir destek konabiliyorsa küçük bir değişiklik yeterli olabilir. Destek gerekli bir koşulu sağlıyorsa proje daha kapsamlı biçimde gözden geçirilmeyi gerektirebilir. Bu olasılıkların hiçbiri, etkilenen aktörün mutlaka teslim olacağını veya tüm hedeflerinden vazgeçeceğini tek başına kanıtlamaz.
askerî mükemmelliğin en yüce anlamıyla bağlantısı, koşulları değiştirmekle kuvvetleri yok etmek arasındaki bu farkta yatar. Bir yorum olarak bu yaklaşım, hedefe savaşmadan ulaşılıp ulaşılamayacağını sorgulamaya imkân verir. Desteklere yönelik her müdahalenin çatışmayı azaltacağını veya zararlı sonuçlar doğurmayacağını garanti etmez.
Pasaja ait olanlar ve yorumcuların ekledikleri
Griffith’in baskısında, ittifakların ayrıştırılması ve dağıtılması konusunu ayrıntılandıran Wang Hsi yorumu yer alır. Kaynağı belirtmek önemlidir: bir açıklama, yorumcunun ifadeyi nasıl anladığını gösterir; ancak bu nedenle ana metnin bir cümlesine dönüşmez.
Bu ayrım, ilkeyi açıklamak için kullanılan tarihî anlatılar için de geçerlidir. Daha sonraki bir olay, birinin ittifakı nasıl yorumladığını veya değiştirmeye çalıştığını gösterebilir. Ancak bu, Sun Tzu’nun söz konusu olayı anlattığını, kullanılan yöntemi aynen önerdiğini ya da iki bağlamın birbirine denk olduğunu kanıtlamaz.
3. bölümdeki kısa ifade; bakanlara rüşvet verilmesini, söylenti kampanyalarını veya yolsuzluk yöntemlerini sıralamaz. Bunları pasajın kelimesi kelimesine içeriğiymiş gibi eklemek, metni gerekçesiz biçimde genişletir. Bu uygulamalardan herhangi birini incelemek için, anlatı ile tavsiyeyi de birbirinden ayırarak, bunların açıklandığı belgeyi ve belirli yeri saptamak gerekir.
Günümüz diplomasisiyle karşılaştırma yaparken de başka bir noktaya dikkat etmek gerekir: aktörler arasındaki bir ilişki yalnızca çatışmadaki yararına bakılarak açıklanamaz. Bu ilişkinin, incelenen çatışmanın ötesine geçen hedefleri ve taahhütleri olabilir. “Düşman ittifakı” etiketini kullanmak, katılımcıların gerçekte ne konuda anlaştıklarını incelemenin yerini tutmaz.
onurlu bir çıkış yolu sunan müzakereyle bağlantı, bir uyarlama olarak sunulmalıdır. Bir taahhüdü gözden geçirmek, kapsamını açıklığa kavuşturmak veya uzlaşma aramak, bir ilişkinin kopmasına yol açmaktan farklı meselelerdir. Aynı karşılaştırma, bu sonuçları birbirinin yerine kullanılabilecek seçeneklere dönüştürmez.
Askerî bağlamın dışında, bir kişiyi desteklerinden yalıtmanın anlaşmazlıkları çözmek için uygun bir yol olduğu da buradan çıkarılamaz. Pasajın konusu, karşı karşıya gelen güçler arasındaki stratejik ilişkilerdir. Bunu arkadaşlıkları, aile üyelerini veya iş arkadaşlarını kontrol etmeye yönelik bir tavsiyeye dönüştürmek, hem ilişkiyi hem de açıklanmak istenen amacı değiştirir.
İttifakların bozulduğu iddiasını incelerken hangi taahhüdün bulunduğunu ve neyin yerine getirilmediğini kontrol edin. Bu değişimi, nedenleri ve sonuçları hakkındaki sonraki yorumlardan ayırın.
Savaşmadan kazanmak: Sun Tzu’da anlamı, yolları ve sınırları bölümündeki tüm yazıları görüntüle
