Sun Tzu ve mikro yönetim: denetimle yürütme özerkliği

Bir sorumluluğu devredip her adımı belirlemeye devam etmek, işi kimin yönettiğini belirsiz bırakır. Hükümdar ile general arasındaki ilişki, yürütme özerkliğine sınırlar ve hesap verebilirlik eşlik ettiği sürece bu çelişkiyi incelemeye olanak tanır.

Sun Tzu ile mikro yönetim arasındaki ilişki bir sorundan kaynaklanır: emirleri, uygulanmaları gereken koşulları bilmeden vermek. Liderliğe uygulanan Sun Tzu yaklaşımında bu karşılaştırma, CEO'yu her türlü denetimin üstüne koymak yerine, yönetim kurulu ile icra yönetimi arasındaki karar paylaşımını incelemeye olanak tanır.

Hükümdar ve general: pasaj neyi sorguluyor?

Lionel Giles çevirisinin 3. bölümündeki 12-15. paragraflarda hükümdarın, ordunun uygulayamayacağı hareketleri emrederek, koşullarını anlamadan orduyu yöneterek veya koşulları dikkate almadan subaylarını görevlendirerek orduya zarar verebileceği belirtilir. 17. paragraf ise generalin yetkinliğini hükümdarın müdahale etmemesiyle ilişkilendirir.

3. bölümdeki saldırı hiyerarşisi üzerine yapılan yorum, bu uyarıları eserin bütünü içinde konumlandırır. Burada anlatılan güçlük, mevcut durumdan kopuk müdahaledir. Bu yaklaşımı şirkete uyarlamak, yönetim kurulunun her sorusunun müdahale olduğu ya da yöneticinin her kararının kabul edilmesi gerektiği anlamına gelmez.

Bu benzetme, hukuki yetkileri de belirlemez. Antik dönemin hükümdarı; bir yönetim kuruluyla, idare meclisiyle ya da yatırımcı grubuyla aynı şey değildir. Burada amaç, mevcut sorumluluk dağılımını değiştirmeden veya antlaşmadan hukuki yükümlülükler çıkarmadan, bu dağılım içinde alınan kararları incelemektir.

Bu yorumda mikro yönetim, kimin sorumluluğu üstlendiğini açıklığa kavuşturmadan, ayrıntılara ilişkin talimatlarla devredilmiş takdir yetkisinin tekrar tekrar devre dışı bırakılmasıdır. Bir sapmayı gözden geçirmek ise farklıdır: müdahale edilip edilmeyeceğine karar vermeden önce sapmanın nedenlerini ve mevcut seçenekleri sorgular.

Neye karar verileceği, neyin danışılacağı ve neyin gözden geçirileceği konusunda anlaşmak

Anlaşılır bir yetki devri, beklenen sonucu ve bu sonuca ulaşmak için tanınan hareket alanını açıklamalıdır. “Hizmeti iyileştirmek” birçok soruyu yanıtsız bırakır. Daha kesin bir ifade, hangi sorunun çözülmesi gerektiğini, hangi kaynakların kullanılabileceğini ve yeni bir karar alınmadan hangi koşulların değiştirilemeyeceğini belirtir.

Bir organizasyon önerisi olarak, ekibin günlük kararlarını üstlenilen taahhüdü değiştiren kararlardan ayırmak yararlıdır. Onaylanmış kapsam içindeki görevleri düzenleme yetkisi devredilebilir; bu kapsamı değiştirmek ise üzerinde anlaşılmış süreci gerektirir. Sınırlar önceden bilinmelidir; çözüm denetleyenin hoşuna gitmediğinde sonradan ortaya çıkmamalıdır.

Bilgilendirmek, danışmak ve onay istemek de birbirinin eş anlamlısı değildir. Bir sorumlu, almaya yetkili olduğu bir kararı bildirebilir. Her bildirimi bekleyen bir onaya dönüştürmek, uygulamada bu hareket alanını ortadan kaldırır. Öte yandan, bir değişikliği yalnızca bilgilendirme gibi sunmak, onu önceden devredilmiş bir karar hâline getirmez.

Gözden geçirme için soruyla orantılı veriler gerekir. Bir teslimatın durumunu anlamak için nelerin tamamlandığını, nelerin eksik kaldığını ve ilerlemeyi neyin engellediğini kontrol etmek uygun olabilir. Alışverişi yapılan her mesajı incelemek bu sorulara mutlaka daha iyi yanıt vermez; ayrıca gerekçelendirilmesi gereken ek iş yükü yaratır.

Yönetici, planını sorgulayanlar da dâhil olmak üzere güçlükleri ortaya koymalıdır. İş dünyası liderinin beş erdemi bu davranışa ilişkin sorular sunar. Paylaşılan bilgilere dayanan bir yetki devriyle, bir sapmayı gizlemek için özerkliği öne sürmek bağdaşmaz.

Anlaşma, önemli bir değişiklik olduğunda ne yapılacağını da açıklamalıdır. Örneğin, engellenen bir bağımlılığın bir sonraki gözden geçleme beklenmeden fark edildiği anda bildirilmesini öngörebilir. Böylece gerekli bir uyarı ile her adım hakkında rutin olarak danışmak birbirinden ayrılır. Amaç istisnai durumu çözmektir; tüm kararları yeniden yönetim kuruluna bırakmak değil.

Ekibin yerini almayan bir denetim örneği

Müşteri hizmetleri sistemini yenilemeye karar veren hayalî bir şirket düşünelim. Yönetim kurulu hedefi ve mevcut kaynakları onaylar. İcra yönetimi koordinasyonu üstlenirken ekip testleri ve geçiş sürecini düzenler. Yeni sistemin öngörülen talepleri karşılayabildiği doğrulanana kadar mevcut hizmetin çalışır durumda tutulması kararlaştırılır.

Çalışmalar sürerken yönetim kurulu üyelerinden biri, bir geliştiriciden doğrudan bir sunum için yeni bir özellik eklemesini ister. Bir başkası proje sorumlusundan kapsamı değiştirmemesini talep eder. Geliştirici birbiriyle çelişen talimatlar alır ve takvim artık gerçekten talep edilen çalışmayla örtüşmez.

Ekipten daha fazla inisiyatif almasını istemek sorunu çözmez. Önce bu talebin verilen işi değiştirip değiştirmediği açıklığa kavuşturulmalıdır. Örnekte öneriler, bunların ne gerektireceğini ve hangi teslimatın erteleneceğini açıklayan sorumlu kişiye iletilir. Değişiklik onaylanırsa taahhüt güncellenir ve uygulaması gerekenlere bildirilir.

Yönetim kurulu sonuçları sormaya devam edebilir. Fark şu ki artık, planı değiştirilmiş olmasına rağmen yöneticiyi bu plandan sorumlu tutarken paralel kanallardan yeni görevler vermeyi bırakır. Yönetim de her öneriyi teknik ayrıntı olduğu gerekçesiyle reddedemez: önerinin üzerinde anlaşılmış hedef üzerindeki etkisini açıklamalıdır.

Testlerin geçişi geciktiren bir kısıt ortaya çıkardığını varsayalım. Gözden geçirme, yeni bulguları kabul koşullarıyla karşılaştırır ve devam etmeden önce neyin doğrulanması gerektiğine karar verir. Bu nedenle sıralamayı değiştirmek, bir emre keyfî biçimde uymamak anlamına gelmez; hangi varsayımın artık geçerli olmadığının gösterilmesini gerektirir.

Bağlama dikkat etmek, 10. bölümdeki altı arazi ile bağlantılıdır. Bu uyarlamada, karar veren kişinin hangi bilgilere ihtiyaç duyduğunu sormak önemlidir. Bu soru, yöneticinin tüm sorunları çevre koşullarına bağlamasına ya da kendi tercihlerini gözden geçirmekten kaçınmasına izin vermez.

Açıklanmayan gecikmeler tekrarlanıyor, üzerinde anlaşılmış kapsamın dışında kararlar alınıyor veya bilgiler eksik kalıyorsa yetki devrinin nasıl işlediği gözden geçirilmelidir. Bu gözden geçirme açıklama isteyebilir, sonuçları kontrol edebilir ve sınırları yeniden belirleyebilir. Hareket alanını geçici olarak daraltmanın, her eylemi denetlemeye yönelik kişisel bir tercihten değil, belirlenebilir bir gerekçeden kaynaklanması gerekir.

Aynı ölçüt, yönetici ile ona bağlı sorumlular arasındaki ilişki için de geçerlidir. Yetenek yönetiminde özen ve disiplin konusunu ele alırken, denetimi sürekli gözetim hâline getirmeden beklentileri nasıl net tutabileceğimizi inceler. Yönetim kuruluna karşı özerklik talep edip ardından ekibe bunu tanımamak, çelişkiyi başka bir düzeyde yeniden üretir.

Her sorumlunun kendi başına neye karar verebildiğini, neye danışması gerektiğini ve sonucu nasıl bildireceğini açıklayıp açıklayamadığını kontrol edin. Yanıtlar farklıysa, daha fazla özerklik talep etmeden önce sorumluluk dağılımı netleştirilmelidir.

Sun Tzu ile liderlik: bir ekibin yönetimi nasıl gözden geçirilir? bölümündeki tüm yazıları görüntüle