Sun Tzu ve niş arayışı: yeterince karşılanmayan talebi bulmak

Az sayıda rakip bulmak, yanıtlanması gereken bir soruyu beraberinde getirir: Bu çözüme ihtiyaç duyan ve çözüm için ödeme yapmak isteyen biri var mı? Bir niş aramak, somut bir ihtiyacı uygulanabilir bir teklifle buluşturmayı gerektirir; rekabetin az olduğu bir alanı, hiç var olmayan bir pazarla karıştırmamak gerekir.

Sun Tzu’dan esinlenen bir niş stratejisi, rakiplerin sunduğu tüm özellikleri kopyalamak yerine hangi sorunu ele alacağını seçerek başlayabilir. Pazarlama ve müzakerede Sun Tzubağlamında bu yorum, rekabetin az olduğu alanları ticari ihtiyaçlarla karşılaştırır; ancak talebin varlığının doğrulanmasını gerektirir.

Niş, boş arazi ve Mavi Okyanus aynı şey değildir

Lionel Giles’ın çevirisinin 6. bölümü, eylemi rakibin güçlü ve zayıf yönleriyle ilişkilendirir. 6. bölümde boşluk ve doluluk bu askerî bağlamı açıklar. Bunu pazar fırsatlarıyla özdeşleştirmek bir benzetmedir; pasajın çevirisi değildir.

W. Chan Kim ve Renée Mauborgne tarafından geliştirilen Mavi Okyanus Stratejisi, farklılaşma ve düşük maliyeti aynı anda hedefleyerek yeni talep yaratmayı önerir. Çok rekabetçi alanlardan kaçınmakla kurulan paralellik, fikirleri karşılaştırmaya yardımcı olur; ancak Sun Tzu’nun bu teoriyi ortaya attığını ya da iki yaklaşım arasında tarihsel bir bağ bulunduğunu kanıtlamaz.

Bir niş, bilinen bir pazarın içinde yer alabilir ve birden fazla tedarikçiye sahip olabilir. Alıcı grubunu daraltmak, kendiliğinden bir Mavi Okyanus yaratmaz. Bir teklifi farklılaştırmak, onunla kimsenin rekabet edemeyeceğini iddia etmeyi de gerektirmez: Başkaları aynı ihtiyacı farklı ürün veya yöntemlerle karşılayabilir.

Görünür tekliflerin olmaması farklı açıklamalara dayanabilir. Karşılanmamış bir ihtiyaç söz konusu olabilir; ancak alıcı sayısı az, hizmeti sunmak zor ya da mevcut bir alternatif yeterince iyi de olabilir. Bu boşluğu fırsat olarak sunmadan önce, bu açıklamalardan hangisinin geçerli olduğunu belirlemek gerekir.

Düşük maliyet ile düşük fiyatı da birbirinden ayırmak gerekir. İlki, teklifi üretmek ve sunmak için gerekenleri; ikincisi ise müşterinin ödediği tutarı ifade eder. Gereken iş miktarını değiştirmeden fiyatı düşürmek, maliyet yapısının değiştiğini göstermez.

Somut bir ihtiyaçtan değer önerisine

İhtiyaç, tanınabilir bir görevi veya zorluğu tarif etmelidir. «Profesyonellere yönelik hizmetler» birbirinden çok farklı durumları kapsar. Daha kesin bir tanım şöyle olabilir: Atölyeler arasında içeriği değişen basılı materyalleri küçük tirajlarda hazırlamak. Bu tanım hâlâ bir varsayımdır; nelerin araştırılması gerektiğine yön verir.

Açıklayıcı bir örnek olarak yüz yüze atölyeler düzenleyen bağımsız eğitmenleri düşünelim. İlgili segment herhangi bir eğitmen değil; güncel çalışma kitaplarına az sayıda ve belirli tarihlerde ihtiyaç duyan kişiler olur. Seçim, yalnızca yaşlarına veya mesleklerine değil, yaptıkları işe dayanır.

Analiz, şu anda ne yaptıklarıyla başlar. Materyalleri kendileri yazdırabilir, bir fotokopi merkezine gidebilir, dijital belgeler paylaşabilir veya önceki materyalleri yeniden kullanabilirler. Bunlar örneğe ilişkin olası alternatiflerdir; gerçek bir pazar hakkındaki sonuçlar değildir. Her biri, hangi zorluğun çözümsüz kaldığını ve bunun ne kadar önemli olduğunu sormayı gerektirir.

Varsayımsal bir teklif; temel dosya kontrolünü, küçük partiler hâlinde baskıyı ve sipariş kabul edilmeden önce teyit edilen bir teslim tarihini bir araya getirebilir. Değeri, ele aldığı sorun üzerinden ifade edilmelidir: Gereğinden fazla sipariş vermeyi ya da yeniden baskı gerektiren hazırlık hatalarını önlemek.

Hizmetin kapsamına da sınırlar koymak gerekir. Bir dosyanın doğru biçimde basılmasını kontrol etmek, içeriğini düzeltmek veya bir kurs tasarlamakla aynı şey değildir. Bu farkı açıklamak, aynı tanım altında farklı hizmetler satıldığını sonradan fark etmek yerine, teklifin müşterinin beklentileriyle örtüşüp örtüşmediğini doğrulamayı sağlar.

Farklılaşma ile maliyetler arasındaki ilişkiyi incelemek için örnekte, atölyenin ihtiyaç duyduğu özellikler korunurken biçim ve kâğıt seçenekleri sınırlandırılabilir. Bu sadeleştirme, işleyişe dair bir varsayım olur. İş yükünü azaltıp azaltmadığı ve alıcıların mevcut seçenekleri kabul edip etmediği doğrulanmalıdır; buna uzmanlaşma demek yeterli değildir.

Tedarikçinin kapasitesi, taleple birlikte değerlendirilmelidir. Her sipariş tamamen farklı bir hazırlık gerektiriyorsa, teklif öngörülenden daha fazla ilgi ve emek gerektirebilir. Bir startup’ın dev bir rakibe karşı stratejisi yoğunlaşmaya dair bir iş vakasını ele alır; burada ise kimin bu ihtiyacı karşılamak için daha uygun konumda olduğuna karar vermeden önce ihtiyacın sınırlarını belirlemek önemlidir.

Yalnızca ilgi değil, alıcı olup olmadığını nasıl doğrularız?

Faydalı bir görüşme, somut deneyimleri inceler: En son ne sipariş edildi, hangi zorlukla karşılaşıldı ve bu zorluk nasıl çözüldü? Birine yalnızca hayalî bir hizmeti satın alıp almayacağını sormak, iş yapma biçimini değiştirmek için ne kadar çaba göstermeye hazır olduğunu ortaya çıkarmaz.

Yanıtlarda kullanıcı ile alıcıyı da ayırt etmek gerekir. Materyali hazırlayan kişi harcamayı onaylama veya tarihe karar verme yetkisine sahip olmayabilir. Atölye örneğinde, bütçeyi kimin kabul ettiğini ve hangi koşulları teyit etmesi gerektiğini belirlemek gerekir. Tek bir kişinin memnuniyeti, satın alma kararının tamamını yansıtmaz.

Sınırlı kapsamlı bir ticari test, gerçek koşulları sunmayı sağlar: Ne teslim edilecek, hangi süre içinde ve hangi fiyata? Bu koşulları yerine getirecek kapasite bulunmalıdır. Bilgi talebi, bütçe teklifinin kabulü ve tamamlanmış bir sipariş farklı kanıtlar sunar; bunları ayrı ayrı kaydetmek, her iletişim kuran kişiye müşteri demeyi önler.

Tekrarlanma durumu yeni bir soru doğurur: İhtiyaç benzer koşullarda yeniden ortaya çıkıyor mu? İlk sipariş istisnai bir duruma bağlı olabilir. Sonucu yorumlamak için segmentteki başka kişilerin de aynı şeye ihtiyaç duyup duymadığını ve hizmetin kapsamının benzer kalıp kalmadığını gözlemlemek gerekir.

Bu alıcılara ulaşma yolları pazarlamaya uyarlanan Zheng ve Qiyaklaşımıyla incelenebilir. Bir kampanya teklifi tanıtmaya yardımcı olur; ancak ilgiyi kendiliğinden talebe dönüştürmez. Görüşmeler siparişe dönüşmüyorsa, yalnızca nerede reklam verildiği değil, satın almayı neyin engellediği de incelenmelidir.

Teste devam etme veya durdurma ölçütleri belirlenmelidir. Test, ihtiyacın var olduğunu ancak hizmetin alıcıların ücret ödemeye istekli olmadığı kadar fazla iş gerektirdiğini ortaya çıkarabilir. Art arda indirim yapmak, sorunu fiyat savaşlarının yıpratıcılığınataşır; sürdürülebilir bir teklif bulunduğunu ise kanıtlamaz.

Niş, gözden geçirilmesi gereken bir seçim olmaya devam eder. Materyallerde, talep edilen teslim sürelerinde veya mevcut alternatiflerdeki değişiklikler teklifi etkileyebilir. Yararlı kanıtlar, hangi ihtiyacın hâlâ geçerli olduğunu ve çözümün hangi kısmının artık uygun düşmediğini açıklamayı sağlar.

Nişi bir ihtiyaç, bir alıcı ve mevcut bir alternatif üzerinden tanımlayın. Ardından, teklifi hangi satın alma davranışının doğrulayacağını ve hangi sonucun yeniden düzenleme gerektireceğini belirtin.

Pazarlamada Sun Tzu: konumlandırma, satış ve müzakere bölümündeki tüm yazıları görüntüle