Sun Tzu ve gerilla pazarlaması: Zheng ve Qi nasıl birleştirilir

Beklenmedik bir reklam çalışmasının anlaşılır bir teklifle bağlantı kurması gerekir. Zheng ve Qi’nin birleşimi, bu ilişki üzerine düşünmeyi sağlar: iletişimin alışılmış biçimini neyin ayakta tuttuğu ve hangi tamamlayıcı müdahalenin hedef kitleyle farklı bir konuşma başlatabileceği.

Sun Tzu’yu gerilla pazarlamasına uyarlamak, müşteriyi rakip hâline getirmek değil, süreklilikle şaşırtıcılığı bir araya getirmektir. Pazarlama ve müzakerede Sun Tzu içinde bu uyarlama, dikkat çekici bir çalışmanın yarattığı ilgiye yanıt vermeyi sağlayan ticari faaliyetlerle nasıl ilişkilendirilebileceğine odaklanır.

Zheng ve Qi, sabit kanal kategorilerini değil, işlevleri tanımlar

Lionel Giles’ın çevirisinin 5. bölümünde doğrudan ve dolaylı yöntemler bir araya gelir ve birbirine dönüşür. 5. bölümde Shi, Zheng ve Qi üzerine yorum bu askeri ilişkiyi ayrıntılandırır. Bunun reklamcılıkta kullanılması çağdaş bir yorumdur.

Bu benzetmede Zheng; teklifi açıklamak, iletişimi kolaylaştırmak ve tutarlı bir deneyim sunmak gibi tanınabilir ve sürekli varlığı ifade eder. Qi ise bu teklifi sunmanın alışılmış biçimini değiştiren tamamlayıcı bir müdahaleyi ifade eder. Bunların hiçbiri tek başına bir iletişim kanalını tanımlamaz.

Sosyal medyada bir paylaşım son derece sıradan olabilir; basılı bir kart ise içeriği ya da kullanım biçimi nedeniyle beklenmedik gelebilir. Ölçüt, çalışmanın belirli bir durumda hangi işlevi gördüğüdür. Geleneksel reklamcılığı bütünüyle Zheng, dijital çalışmaları da bütünüyle Qi olarak sınıflandırmak bu farkı ortadan kaldırır.

Bir değişiklik yapmak için işe yarayan şeylerden vazgeçmek de gerekmez. Değişikliği tasarlamadan önce neyin değişmesi gerektiğini netleştirmek yerinde olur: pek bilinmeyen bir hizmetle ilgili başvurular almak, satın alma sürecindeki bir zorluğu açıklamak ya da pek fark edilmeyen bir beceriyi göstermek. Rakipleri şaşırtmak bu hedeflerin hiçbirinin yerini tutmaz.

Kurgusal bir örnek: sırt çantalarını nasıl onardığını gösteren bir atölye

Bir sırt çantası tamir atölyesi düşünelim. Atölye, kabul ettiği işleri ve onarımların fotoğraflarını içeren bir sayfayı ve fiyat teklifi isteme yöntemini sürekli erişilebilir tutuyor. Ayrıca kendi yerinde bilgilendirici kartlar dağıtıyor. Bunlar, atölyenin düzenli iletişimini oluşturuyor; örnek, belirli sayıda müşteri kazanılacağını varsaymıyor.

Atölye, bazı kişilerin onarılamaz sandığı yırtıklarla ilgili başvurular alıp alamayacağını görmek istiyor. Her sırt çantasının onarılabileceğine dair ikna etmeye çalışmıyor. Başvuran kişinin hasarı tarif etmesi ve onarımın mümkün olup olmadığının malzemeye, mevcut parçalara ve gereken işçiliğe bağlı olduğunu anlaması gerekiyor.

Tamamlayıcı çalışma kapsamında, onarım sürecinden örneklerin sergilendiği bir vitrin hazırlanıyor: açılmış bir dikiş, kullanılan takviye ve tamamlanmış parça. Örneklerin gösterim amaçlı olduğu belirtiliyor. Çalışmanın kısa bir videosu da aynı açıklamanın paylaşılmasını sağlıyor; ancak herhangi bir eşya için sonuç garantisi vermiyor.

Şaşırtıcılık, normalde tezgâhın arkasında kalan bir onarımı görünür kılmaktan geliyor. Vitrin, ziyaretçileri düzenli bilgilere yönlendiriyor: nelerin değerlendirilebileceğine, fiyat teklifinin nasıl isteneceğine ve hizmetin neleri kapsamadığına. İnsanların dikkatini çekip bu soruları yanıtsız bıraksaydı, çalışma amacını yitirirdi.

Atölye, hedef kitlesini belirlerken sırt çantasını tamir ettirmek isteyenlerle dikiş öğrenmek isteyenleri birbirinden ayırıyor. Her iki grup da gösterimle ilgilenebilir, ancak seçilen ticari hedefe yalnızca ilk grup uygundur. Pazar nişlerini bulmak başlığı, ilgiyi taleple karıştırmadan ihtiyaç ile segmentin nasıl ilişkilendirileceğini ele alıyor.

Örnekte numuneleri hazırlamak için bir gün, deneme içinse iki haftalık bir süre ayrılıyor. Bunlar, alıştırmaya ait kurgusal sınırlardır; her işletme için önerilen süreler değildir. Başvurulara yanıt verecek kapasite de ayrılıyor: tüm zamanı vitrine ayırıp başvuruları ihmal etmek, teklifin tamamını değerlendirmeyi imkânsız kılardı.

Atölye sahte müşteri yorumları uydurmuyor veya istisnai bir onarımı olağan bir işmiş gibi sunmuyor. Aciliyet yaratmak için gerçekte olmayan kontenjanlar ya da indirimler de duyurmuyor. Koşulları açıkça belirterek ilgi çekici bir işi gösterebilir. Süreklilikle şaşırtıcılığı bir araya getirmek, potansiyel müşteriyi yanıltmayı gerektirmez.

Kampanyayı erişimle sonucu birbirine karıştırmadan değerlendirmek

Atölye işe başlamadan önce, neyi uygun bir başvuru sayacağını belirliyor: değerlendirebileceği bir eşya ve hasarla ilgili bir talep. Ardından aldığı başvuruları, gönderdiği fiyat tekliflerini ve kabul ettiği işleri birbirinden ayırıyor. Bu aşamalar farklı ilerleme düzeylerini gösterir; hepsini satışmış gibi toplamak, sürecin nerede kesintiye uğradığını anlamayı engeller.

Videonun görüntülenme sayısı başka bir soruya yanıt verir. Bu sayı, içeriğin ne kadar yayıldığını gösterir; ancak izleyenlerin onarıma ihtiyaç duyduğunu kanıtlamaz. Çalışma ilgi gördüğü hâlde uygun başvurular almıyorsa, yalnızca erişim oranını başarı ilan etmek yerine hedef kitleyi, teklifin açıklanma biçimini ya da hedefi gözden geçirmek gerekir.

İki haftayı önceki bir dönemle karşılaştırmak bir referans sağlar, ancak nedenselliği kesin olarak kanıtlamaz. Örnekte farklı çalışma saatleri veya önceki müşterilerin tavsiyeleri gibi başka değişiklikler de aynı döneme denk gelebilir. İnsanlara atölyeyi nasıl bulduklarını sormak başvuruları yorumlamaya yardımcı olur; yine de bazı kişiler birden fazla iletişim içeriğini görmüş olabilir.

Değerlendirmeye hazırlık süresi, yanıtlara harcanan zaman ve kullanılan malzemeler de dâhildir. Ek iş almak, öngörülenden daha fazla emek gerektirebilir. Faaliyetlerle kaynaklar arasındaki bu ilişki, fiyat savaşlarının yıpratıcı etkisiyle bağlantılıdır; ancak burada, iyi tanımlanmamış bir kampanyayı telafi etmek için fiyatları düşürmek önerilmiyor.

Örnek; tekrarlanmaya değer bir gösterimle, düzenli bilgilendirmelerde yapılacak değişikliklerle ya da devam etmeme kararıyla sonuçlanabilir. Viral olması gerekmez. Küçük bir çalışma, kitlesel erişim sağlamadan da sorulan soruyu yanıtlayabilir; kitlesel erişim ise sorunu çözmeyebilir.

Kaynakların yoğunlaştırılması, bir startup’ın dev bir şirkete karşı stratejisi başlığında da ele alınıyor. Bu atölye için karar daha somut: gösterimin, atölyenin yanıtlayabileceği başvurular sağlayıp sağlamadığını ve bu katkının gösterimi sürdürmeye değip değmediğini anlamak. Özgün olduğu için gösterimi otomatik olarak tekrarlamak, bu değerlendirmeyi yapmadan bırakır.

Beklenmedik bir çalışma hazırlamadan önce, ilgilenen kişinin sonrasında ne yapması gerektiğini ve ona nasıl yanıt vereceğinizi yazın. Bu bağlantı, kampanyayı görünürlüğünün ötesinde değerlendirmeyi sağlar.

Pazarlamada Sun Tzu: konumlandırma, satış ve müzakere bölümündeki tüm yazıları görüntüle