
Kendini tanımak ve düşmanı tanımak birbiriyle bağlantılı görevlerdir, ancak hiçbiri diğerinin yerini tutmaz. Bu inceleme; kapasite değerlendirmesini, bilgi eksiklerini ve komutanın ihtiyatlı davranmasını bir araya getirir. Doğrulanmış bilgileri, varsayımları ve henüz bilinmeyenleri ayırmaya yönelik bir okuma şeması da içerir.
Kendimiz hakkında ne biliyoruz, düşman hakkında ne biliyoruz?
Kendini tanıma: kapasite ve sınırları değerlendirmek
Kişinin kendi imkânlarını tanıması, bunların varlığı ile belirli bir görev için kullanılabilir durumda olması arasındaki farkı gözetmeyi gerektirir. Bir envanter, hangi kaynaklara sahip olunduğunu gösterebilir; ancak bunların hazır olup olmadığını, ne kadar süre kullanılabileceğini veya kullanımlarını hangi koşulların sınırladığını açıklamayabilir.
“Düşmanı ve kendini tanımak” incelemesi, Savaş Sanatı’nın 3. bölümünün sonundaki pasajda yer alan senaryoları ele alır. Çok sayıda savaşa yapılan gönderme, savın ifade ediliş biçiminin bir parçasıdır; başarı yüzdesine veya matematiksel bir güvenceye dönüştürülmemelidir.
Kendini tanımak, kişinin kendi imkânlarına çok ya da az güvenmesi anlamına da gelmez. Asıl soru, bu imkânlar hakkında hangi iddiaların temellendirilebileceği ve hangilerinin doğrulanması gerektiğidir.
Yalnızca kendi durumunu bilmenin sınırı
Kişinin kendi iç durumuna ilişkin bilgiye sahip olması, düşmanın kapasite veya niyetlerinin otomatik olarak çıkarılmasını sağlamaz. Bir değerlendirme, kişinin kendi kaynaklarını doğru biçimde tanımlayabilir; ancak bunları başka bir güce karşı nasıl kullanacağına karar vermek için yine de yetersiz kalabilir.
“Düşmanı tanımamanın riski” incelemesi bu bilgi eksikliğine odaklanır. Ayrım pratiktir: Neler yapılabileceğini bilmek, karşı taraftan ne beklenebileceği ya da bu yanıtın ilk planı nasıl değiştireceği sorularını henüz yanıtlamaz.
Bilinenler, varsayılanlar ve bilinmeyenler matrisi
Bir okuma alıştırması olarak, çeşitli alanlar üç bilgi durumuyla kesiştirilebilir. Aşağıdaki şema, analizi düzenlemeye yönelik bir öneridir; Sun Tzu’nun birebir sınıflandırması değildir. Örnekler varsayımsaldır.
- Kendi imkânlarımız. Envanterde hangi ekipmanın bulunduğunu biliyoruz. Kullanıma hazır olduğunu varsayıyoruz. Planlanan görev için durumunun kontrol edilip edilmediğini bilmiyoruz.
- Düşman. Gözlemlenen faaliyeti biliyoruz. Bu faaliyeti hangi niyetin açıklayabileceğini varsayıyoruz. Tespit edilmemiş başka imkânlar veya amaçlar olup olmadığını bilmiyoruz.
- Çevre. Önceki keşif raporunda yer alan koşulları biliyoruz. Hâlâ geçerli olduklarını varsayıyoruz. O zamandan beri ne gibi değişiklikler olduğunu bilmiyoruz.
Şemanın değeri, bir varsayımın yalnızca tekrarlandığı için kategori değiştirmesini önlemesidir. Bir gözlem doğru olabilir, ancak bu gözleme dayanarak geliştirilen açıklama yanlış olabilir. Ayrıca daha önce geçerli olan bilgilerin güncellenmesi gerekebilir.
“1. bölümdeki beş unsur” değerlendirmesi, önceden sorulacak soruları düzenlemenin başka bir yolunu sunar. Bu iki alıştırma, eserde tek bir listeymiş gibi sunulmadan ilişkilendirilebilir.
Bilgi edinmek ve komutanın muhakemesini gözden geçirmek
İddiaların dayanağı
Bir bilgiyi kullanmadan önce kaynağını ve kapsamını belirlemek önemlidir. Durumun bir bölümü hakkındaki bir rapor, bütün durumu mutlaka açıklamaz. Benzer şekilde, daha fazla mesaj almak da hepsi doğrulanmamış aynı bilgiye dayanıyorsa çelişkiyi çözmez.
“13. bölümdeki beş casus türü” incelemesi, kitabın askerî bağlamında bilgi edinmeyi ele alır. Bu görevi, komutanın sonradan yaptığı yorumlamadan ayırmaya yardımcı olur.
Öfke, itibar ve kararlar
8. bölüm komutanın zayıflıklarını inceler; 12. bölümün sonu ise öfkeyle hareket etmemek konusunda uyarır. Bu bölümleri birlikte okumak, o anki duyguyu, alınan kararı ve duygu değiştikten sonra da sürebilecek sonuçları birbirinden ayırmayı sağlar.
“Öfke ve egoyla karar vermenin riskleri” incelemesi bu pasajları ayrıntılı olarak ele alır. Amacı kişilikleri teşhis etmek veya eseri duyguları ortadan kaldırmaya yönelik bir yönteme dönüştürmek değil, komutanın muhakemesini incelemektir.
Gözden geçirme sorularından biri, bir kışkırtmaya yanıt verme ya da itibarı koruma aciliyeti olmasaydı da kararın gerekçelerinin yeterli olup olmayacağını kontrol etmektir. Bu soru yorumlama alıştırmasının bir parçasıdır; olguların değerlendirilmesinin yerini tutmaz.
Sun Tzu’nun strateji felsefesi bu çözümlemeyi eserdeki diğer kararlarla ilişkilendirir. Okumaya devam ederken bilgiye sahip olma, bilgiyi yorumlama ve bu yorum doğrultusunda hareket etme arasındaki farkı koruyun.




