Sun Tzu en guerrillamarketing: hoe je Zheng en Qi combineert

Een onverwachte reclameactie moet aansluiten op een begrijpelijk aanbod. De combinatie van Zheng en Qi helpt om die relatie te doordenken: wat de gebruikelijke communicatie ondersteunt en welke aanvullende actie een ander gesprek met het publiek op gang kan brengen.

Sun Tzu toepassen op guerrillamarketing betekent hier continuïteit en verrassing combineren, niet de klant tot tegenstander maken. Binnen Sun Tzu in marketing en onderhandelingen, richt deze interpretatie zich op de manier waarop je een opvallende actie verbindt met het commerciële werk dat nodig is om de gewekte belangstelling op te volgen.

Zheng en Qi beschrijven functies, geen vaste kanaalcategorieën

In hoofdstuk 5 van de vertaling van Lionel Giles worden directe en indirecte methoden gecombineerd en veranderen ze in elkaar. De toelichting van Shi, Zheng en Qi in hoofdstuk 5 werkt die militaire relatie verder uit. De toepassing op reclame is een hedendaagse interpretatie.

In deze analogie staat Zheng voor een herkenbare, doorlopende aanwezigheid: het aanbod uitleggen, contact mogelijk maken en een samenhangende ervaring bieden. Qi staat voor een aanvullende actie die de gebruikelijke manier waarop het aanbod wordt gepresenteerd verandert. Geen van beide staat op zichzelf voor een communicatiemiddel.

Een bericht op sociale media kan volkomen alledaags zijn; een gedrukte kaart kan door de inhoud of het gebruik ervan juist onverwacht zijn. Het gaat erom welke functie de actie in een specifieke situatie vervult. Alle traditionele reclame als Zheng en alle digitale acties als Qi indelen, zou dat verschil uitwissen.

Je hoeft ook niet op te geven wat werkt om iets nieuws te proberen. Bepaal vóór het ontwerp wat er moet veranderen: vragen binnenhalen over een onbekende dienst, een aankoopdrempel uitleggen of een nauwelijks zichtbare vaardigheid tonen. De concurrent verrassen vervangt geen van die doelen.

Een fictief voorbeeld: een werkplaats die laat zien hoe rugzakken worden gerepareerd

Stel je een reparatiewerkplaats voor rugzakken voor. De werkplaats heeft een pagina met informatie over het werk dat ze aannemen, foto’s van reparaties en een manier om een offerte aan te vragen. Ook geeft de werkplaats informatiekaarten mee aan klanten die langskomen. Samen vormen die middelen de vaste communicatie; het voorbeeld gaat er niet van uit dat ze een bepaald aantal klanten opleveren.

De werkplaats wil nagaan of ze vragen kan krijgen over schade die sommige mensen onherstelbaar achten. Het doel is niet om te beweren dat elke rugzak te repareren is. Wie een vraag stelt, moet de schade beschrijven en begrijpen dat de haalbaarheid afhangt van het materiaal, de beschikbaarheid van onderdelen en het benodigde werk.

De aanvullende actie bestaat uit een etalage met voorbeelden van het proces: een losgeraakte naad, de gebruikte versteviging en het gerepareerde onderdeel. De voorbeelden zijn als demonstraties aangeduid. Met een korte video van het werk kan dezelfde uitleg worden gedeeld, zonder te beloven dat elk voorwerp op die manier kan worden gerepareerd.

De verrassing schuilt erin dat een reparatie zichtbaar wordt gemaakt die normaal gesproken achter de toonbank plaatsvindt. De etalage leidt naar de vaste informatie: wat beoordeeld kan worden, hoe je een offerte aanvraagt en wat niet bij de service is inbegrepen. De actie zou haar doel missen als ze wel aandacht trok, maar die vragen onbeantwoord liet.

Om de doelgroep af te bakenen, maakt de werkplaats onderscheid tussen iemand die een rugzak wil laten repareren en iemand die naailes zoekt. Beide personen kunnen belangstelling hebben voor de demonstratie, maar alleen de eerste past bij het gekozen commerciële doel. Marktniches vinden beschrijft hoe je behoeften en segmenten met elkaar in verband brengt zonder belangstelling met vraag te verwarren.

In het voorbeeld wordt één dag uitgetrokken om de demonstratievoorbeelden voor te bereiden en duurt de proefperiode twee weken. Dit zijn fictieve grenzen voor de oefening, geen aanbevolen termijnen voor elk bedrijf. Er wordt ook capaciteit gereserveerd om vragen te beantwoorden: alle tijd aan de etalage besteden en verzoeken verwaarlozen zou een volledige beoordeling van het voorstel onmogelijk maken.

De werkplaats verzint geen klantbeoordelingen en doet niet alsof een uitzonderlijke reparatie gebruikelijk is. Ook kondigt ze geen niet-bestaande plekken of kortingen aan om urgentie te creëren. Ze kan interessant werk laten zien en tegelijk duidelijk zijn over de voorwaarden. Continuïteit en verrassing combineren hoeft niet te betekenen dat je potentiële klanten misleidt.

De campagne evalueren zonder bereik en resultaat met elkaar te verwarren

Vooraf bepaalt de werkplaats wat ze als een relevante aanvraag beschouwt: een verzoek over een voorwerp en schade die ze kan beoordelen. Vervolgens maakt ze onderscheid tussen ontvangen aanvragen, verstuurde offertes en aangenomen opdrachten. Die fasen laten verschillende stappen zien; ze bij elkaar optellen alsof het allemaal verkopen zijn, maakt het onmogelijk te achterhalen waar het proces stokt.

Het aantal weergaven van de video beantwoordt een andere vraag. Het geeft inzicht in het gemeten bereik, maar bewijst niet dat de kijkers een reparatie nodig hebben. Als de actie aandacht krijgt zonder relevante aanvragen op te leveren, moet de werkplaats de doelgroep, de uitleg van het aanbod of het doel opnieuw bekijken, in plaats van het bereik op zichzelf als succes uit te roepen.

De twee weken vergelijken met een eerdere periode geeft een referentiepunt, maar geen definitief bewijs van een oorzakelijk verband. In het voorbeeld kunnen er tegelijkertijd andere dingen zijn veranderd, zoals andere openingstijden of aanbevelingen van eerdere klanten. Vragen hoe mensen de werkplaats hebben gevonden, helpt bij het interpreteren van de aanvragen, al kan iemand meerdere communicatiemiddelen hebben gezien.

Bij de evaluatie wordt rekening gehouden met de voorbereidingstijd, de reacties en de gebruikte materialen. Extra opdrachten binnenhalen kan meer werk opleveren dan verwacht. Die verhouding tussen activiteit en middelen sluit aan bij de uitputting door prijsoorlogen, al wordt hier niet voorgesteld om tarieven te verlagen ter compensatie van een slecht afgebakende campagne.

Het voorbeeld kan eindigen met een demonstratie die voor herhaling vatbaar is, met aanpassingen aan de vaste informatie of met de beslissing om niet verder te gaan. Viraliteit is niet nodig. Een kleine actie kan de gestelde vraag beantwoorden zonder een groot bereik te hebben, en een groot bereik kan die vraag onbeantwoord laten.

De concentratie van middelen komt ook aan bod in de strategie van een startup tegenover een grote speler. Voor deze werkplaats is de openstaande vraag concreter: levert de demonstratie aanvragen op die ze kan behandelen, en is dat voldoende reden om ermee door te gaan? De demonstratie automatisch herhalen omdat ze origineel was, zou betekenen dat die beoordeling achterwege blijft.

Schrijf voordat je een onverwachte actie voorbereidt op wat de geïnteresseerde daarna moet doen en hoe je diegene verder helpt. Dankzij dat verband kun je de campagne beoordelen op meer dan alleen haar zichtbaarheid.

Bekijk alle artikelen in Sun Tzu in marketing: positionering, verkoop en onderhandelen